توضیحات
آمونیوم استات (Ammonium Acetate) یکی از مهم‌ترین نمک‌های آلی–معدنی است که به دلیل حلالیت بالا، رفتار بافری و سازگاری با محیط‌های بیولوژیک، در صنایع مختلف از جمله بیوتکنولوژی، کروماتوگرافی، سنتز آلی، تولید دارو و صنایع غذایی کاربرد گسترده دارد. این ترکیب در دمای اتاق به صورت پودر یا کریستال‌های سفید رنگ مشاهده می‌شود و به‌عنوان یکی از نمک‌های کلیدی در تهیه محلول‌های تنظیم‌کننده pH و محیط‌های آنالیز شیمیایی شناخته می‌شود.
استات آمونیوم یک نمک نسبتاً فرار است و در فرآیندهای حرارتی/تحلیلی (به‌ویژه LC-MS) بدون باقیمانده یونی تجزیه یا تبخیر می‌شود. مسیرهای تجزیه بسته به شرایط متفاوت است و می‌تواند شامل تولید آمونیاک، آب💧، دی اکسید کربن یا استامید باشد؛ به همین دلیل در طیف وسیعی از فرایندهای آزمایشگاهی و صنعتی استفاده می‌شود.
آمونیوم استات یکی از قدیمی‌ترین📜 نمک‌های آلی ساده است؛ این ترکیب برای اولین بار در قرن ۱۸ از واکنش اسید استیک طبیعی (سرکه) با آمونیاک تهیه شد. در قرن ۱۹ وارد کاربردهای پزشکی و داروسازی شد (به عنوان نمک تعریق‌آور (diaphoretic salt) در طب قدیم اروپا). از نیمهٔ قرن ۲۰ اهمیت آن در کروماتوگرافی و آنالیزهای شیمیایی افزایش یافت. پس از توسعه Mass Spectrometry، آمونیوم استات تبدیل به یکی از پرکاربردترین بافرهای فرار در جهان شد.
قیمت و خرید آمونیوم استات از سیلور شیمی
آمونیوم استات عرضه شده در سیلور شیمی دارای گرید for analysis EMSURE® ACS, Reag. Ph Eur است. این درجه کیفیت نشان می‌دهد که محصول:
• مناسب تحلیل‌های دقیق آزمایشگاهی است.
• ACS: نشان می‌دهد ماده مطابق معیارهای مرجع American Chemical Society برای معرف‌ها است.
• Reag. Ph Eur (reagent, EuropeanPharmacopoeia): مناسب برای استفاده در آنالیزها و فرمولاسیون‌هایی که باید با استانداردهای فارماکوپه اروپا سازگار باشند.
• ®EMSURE: خط محصولی از Merck است که نشان‌دهنده‌ی گریدهای آنالیتیکال با کنترل کیفیت دقیق می‌باشد؛ این گرید برای کاربردهای تحلیلی و تهیه‌ی بافرها توصیه می‌شود.
Supelco یکی از برندهای بخش آنالیتیک Merck است که معرف‌ها، مواد کروماتوگرافی و محصولات با گرید آزمایشگاهی را عرضه می‌کند.
سیلور شیمی، آمونیوم استات مرک را با بهترین کیفیت به شهرهای تهران، اصفهان و تمام نقاط ایران ارسال می‌کند.
برای اطلاع از قیمت به روز آمونیوم استات مرک و سفارش محصول،کلیک کنید:
آمونیوم استات چیست؟
آمونیوم استات با فرمول شیمیایی CH₃COONH₄ یک نمک سفیدرنگ، دارای بوی ضعیف و با قابلیت جذب رطوبت (هیگروسکوپیک) است. این ماده یک نمک فرار محسوب می‌شود که در دماهای بالا🌡 تجزیه شده و به همین دلیل انتخاب ایده‌آلی برای تکنیک‌هایی مانند HPLC–MS و الکتروفورز است؛ همچنین یک منبع نیتروژن–کربن در محیط‌های کشت باکتریایی شناخته می‌شود. انحلال‌پذیری بالا در آب و سازگاری با بسیاری از واکنش‌ها باعث شده آمونیوم استات یکی از ترکیبات کلیدی در شیمی تحلیلی و سنتزهای آلی باشد.
با اشباع استیک اسید یخبندان با آمونیاک (NH3)، آمونیوم استات تولید می‌گردد؛ این واکنش تولید گرمازا است و محلول نهایی را باید برای تبلور، تبخیر یا خشک‌کردن به صورت کنترل شده مدیریت کرد. علاوه بر آب، آمونیوم استات در الکل‌ها و استون هم محلول است؛ البته در محیط‌های آمونیاک مایع نیز انحلال‌پذیری دارد، هرچند کاربرد عملی کمی دارد.
⬅ از نام های دیگر استات آمونیوم می‌توان به آمونیوم اتانوات (Ammonium ethanoate) اشاره کرد.
خواص شیمیایی و فیزیکی آمونیوم استات
| ویژگی | مقدار / توضیحات |
|---|---|
| فرمول شیمیایی | NH₄CH₃COO |
| جرم مولی | ۷۷.۰۸ گرم بر مول |
| نقطه ذوب | ۱۱۴ درجه سانتی گراد |
| نقطه جوش | ۱۱۷ درجه سانتی گراد (با تجزیه) |
| چگالی | ۱.۱۷ گرم بر سانتی متر مکعب در ۲۰ درجه سانتی گراد |
| حلالیت در آب | بسیار محلول |
| مقدار PH | ۶.۷-۷.۳ در ۲۵ درجه سانتی گراد، ۵۰ گرم بر لیتر در آب |
| چگالی ظاهری | ۴۱۰ کیلوگرم بر متر مکعب |
| ظاهر | پودر یا کریستال سفید |
| بو | بوی ضعیفی دارد (ناشی از مقدار کمی آمونیاک آزاد) |
| دمای ذخیره سازی | 15-25°C |
ویژگی و کاربردهای آمونیوم استات
۱- بافر و تنظیم‌کننده‌ی pH و نمک فرار (Volatile Salt) بدون باقیمانده:
• آمونیوم استات یک نمک کاملاً فرار است و در دماهای حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ درجه سانتی گراد🌡 به ترکیبات فرار شامل آمونیاک (NH₃) و اسید استیک (CH₃COOH) تجزیه می‌شود؛ بنابراین هیچ‌گونه نمک پایدار غیر فراری مانند کلرید، سولفات یا فسفات از خود باقی نمی‌گذارد. این ویژگی آن را به یکی از بهترین انتخاب‌ها در آنالیزهای حساس و Zero–Residue تبدیل می‌کند.
• در محلول، سیستم بافری استات آمونیوم از تعادل دوگانه‌ی استات/اسید استیک (pKa = 4.76) و آمونیوم/آمونیاک (pKa = 9.25) تشکیل می‌شود. این ترکیب در بازه‌ی pH حدود 3.8 تا 5.8 کارایی بافری بالایی دارد. در pHهای بالاتر از ۶ بخش قابل توجهی از یون NH⁺₄ به گاز NH₃ تبدیل شده و به تدریج از محلول خارج می‌شود و در نتیجه پایداری بافری کاهش می‌یابد.
• همچنین آمونیوم استات از حلالیت بسیار بالایی در آب💧 برخوردار است (بیش از ۱۰۰۰ گرم بر لیتر در دمای اتاق) و این موضوع امکان تهیه بافرهای غلیظ، یکنواخت و پایدار را فراهم می‌کند.
✅ کاربرد:
• HPLC و LC–MS: آمونیوم استات یکی از رایج‌ترین بافرهای فرار و بدون پس زمینه جرمی در روش‌های LC–MS و UHPLC است. غلظت‌های معمول برای طیف‌سنجی جرمی ۵–۱۰ میلی‌مولار است؛ در منبع ESI به طور کامل تبخیر شده و هیچ یون مزاحم یا باقیمانده معدنی تولید نمی‌کند. این ویژگی برای جداسازی پپتیدها، متابولیت‌ها، ترکیبات قطبی و مولکول‌های زیستی حساس اهمیت ویژه دارد.
• کروماتوگرافی یونی و کنترل pH بدون باقی‌ماندن یون پایدار: در سیستم‌های کروماتوگرافی یونی که حضور یون‌های پایدار مانند کلرید یا فسفات باعث اختلال در جداسازی یا افزایش پس‌زمینه می‌شود، آمونیوم استات به‌عنوان بافر فرار و سازگار با آشکارسازهای حساس استفاده می‌شود.
• واکنش‌های آنزیمی و محیط‌های بیوشیمیایی حساس: در واکنش‌هایی که وجود یون‌های معدنی پایدار باعث مهار آنزیم، تغییر ساختار پروتئین یا اختلال در اندازه‌گیری‌ها می‌شود، آمونیوم استات یک انتخاب ایده‌آل است؛ زیرا پس از لایوفیلیزاسیون یا گرم شدن، هیچ باقی مانده‌ی مزاحمی باقی نمی‌گذارد.
• کروماتوگرافی پروتئین‌ها و پپتیدها: در جداسازی پپتیدها و پروتئین‌ها، آمونیوم استات به دلیل فراریت کامل و سازگاری با منابع یونی‌سازی (ESI) مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نمک باعث ایجاد پس زمینه کم، افزایش دقت جرم‌سنجی و جلوگیری از آلودگی ستون یا منبع یون می‌شود.
• واکنش‌های آلی و رسوب‌گیری کنترل شده: آمونیوم استات در سنتزهای آلی به عنوان یک اسید ملایم، منبع آمونیاک و منبع استات عمل می‌کند. حضور آن باعث تنظیم ملایم pH، کنترل حلالیت، رسوب‌گیری انتخابی محصولات و جلوگیری از ورود یون‌های مزاحم معدنی به محیط واکنش می‌شود. پس از پایان واکنش نیز با حرارت یا خلأ از میان می‌رود و ترکیب نهایی تمیز تر باقی می‌ماند.
• کریستالیزاسیون ترکیبات حساس به یون‌های معدنی: در تبلور ترکیباتی مانند لیگاندها، ترکیبات دارویی💊، مولکول‌های حساس یا ترکیبات فلز–آلی که آلودگی‌هایی مانند ⁻Cl یا SO₄⁻² می‌تواند ساختار بلور یا خلوص را مختل کند، آمونیوم استات گزینه‌ای بسیار مناسب است زیرا پس از تبخیر هیچ کاتیون یا آنیون پایدار برجای نمی‌گذارد.
۲- معرف و کمک‌کننده در رسوب نوکلئیک اسیدها (RNA/DNA Precipitation):
• آمونیوم استات یک نمک بسیار کاربردی در رسوب‌دهی RNA است و در بسیاری از پروتکل‌های استخراج و خالص‌سازی نوکلئیک اسید به عنوان نمک انتخابی به‌کار می‌رود. در حضور الکل (اتانول یا ایزوپروپانول)، مولکول‌های کوچک مانند dNTP ها، نمک‌های معدنی و متابولیت‌های محلول در سوپرناتانت باقی می‌مانند و RNA با بازده قابل قبولی ته‌نشین می‌شود. با این حال انتخابی بودن این فرآیند کامل نیست و بسته به غلظت نمک، نوع الکل، دما و زمان انکوباسیون (درست کردن شرایط بهینه برای رشد و تکثیر باکتری‌ها در محیط کشت) ممکن است مقدار کمی DNA یا RNA های بسیار کوتاه نیز همراه رسوب ته نشین شوند.
• در بسیاری از پروتکل‌ها از محلول ۲ تا ۲.۵ مولار آمونیوم استات (به‌عنوان غلظت نهایی یا حجم مشخصی از محلول غلیظ) برای ایجاد شرایط مناسب رسوب RNA استفاده می‌شود. وجود این نمک سبب خنثی‌سازی بار منفی فسفات‌های RNA، کاهش آب پوشی و افزایش توانایی الکل در خارج کردن RNA از محلول می‌شود.
✅ کاربرد:
• استخراج و خالص‌سازی RNA پس از فنل–کلروفرم، حذف ناخالصی‌ها و آماده‌سازی برای RT-PCR و RNA-seq: در پروتکل‌های رایج استخراج RNA، آمونیوم استات به همراه اتانول یا ایزوپروپانول باعث رسوب کارآمد RNA و باقی‌ماندن اغلب ناخالصی‌های کوچک در فاز محلول می‌شود. این روش در آزمایشگاه‌های مولکولی برای افزایش خلوص RNA و کاهش بقایای نمکی یا نوکلئوتیدی بسیار متداول است. دمای پایین (معمولاً 20 درجه سانتی گراد) و انکوباسیون چند دقیقه‌ای کارایی رسوب را افزایش می‌دهد.
• رسوب DNA (در موارد خاص): اگر چه آمونیوم استات قادر به رسوب دادن DNA نیز می‌باشد، اما در بسیاری از پروتکل‌ها سدیم استات (≈0.3 M نهایی) برای رسوب DNA ترجیح داده می‌شود. مزیت اصلی استات آمونیوم در رسوب RNA این است که پس از خشک‌کردن یا انکوباسیون، کاملاً فرار بوده و نمک پایداری برجای نمی‌گذارد. با این حال، DNA با وزن مولکولی بالا ممکن است تحت برخی شرایط همراه RNA راسب شود و این نکته هنگام کار با نمونه‌های پیچیده باید در نظر گرفته شود.
۳- افزودنی غذایی/دارویی (کد E264):
• آمونیوم استات در گرید خوراکی با کد E264 به عنوان یک تنظیم‌کننده اسیدیته (Acidity Regulator) و مهارکننده بسیار ملایم رشد میکروبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ترکیب به دلیل اسیدیته ملایم و سازگاری با محیط‌های آبی، در برخی محصولات غذایی پردازش شده و همچنین در فرمولاسیون‌های دارویی خاص کاربرد دارد؛‼البته استفاده آن محدود و کاملاً وابسته به گرید، استانداردهای ایمنی و مقررات سازمان‌های نظارتی است.
• در صنایع داروسازی، آمونیوم استات به دلیل فرار بودن و عدم باقی گذاشتن نمک پایدار پس از تبخیر، در تعداد محدودی از فرمولاسیون‌های تزریقی یا محلول‌هایی که باید بدون پسماند خشک شوند به‌کار می‌رود. با این حال استفاده از آن در محصولات تزریقی رایج نیست و تنها در شرایط ویژه‌ای که نیاز به بافرهای فرار یا محیط‌های بدون یون پایدار وجود داشته باشد استفاده می‌شود.
✅ کاربرد:
• افزودنی غذایی (E264) و تنظیم‌کننده اسیدیته: در برخی محصولات غذایی فرآوری شده از آمونیوم استات به‌عنوان افزودنی کد E264 برای تنظیم اسیدیته، کنترل محدود رشد میکروبی و ایجاد شرایط پایدارتر استفاده می‌شود.‼مصرف آن صرفاً باید با گرید خوراکی و تحت استانداردهای سازمان‌های نظارتی انجام شود.
• فرمولاسیون‌های دارویی و تزریقی خاص: در برخی محلول‌های دارویی ویژه، به خصوص در مواردی که لازم است پس از تبخیر، هیچ نمک معدنی پایدار باقی نماند، آمونیوم استات به‌عنوان یک نمک فرار استفاده می‌شود. این کاربرد شامل تعداد محدودی از محلول‌های تزریقی و سیستم‌های آماده‌سازی نمونه در داروسازی است.
• لیوفیلیزاسیون (خشک‌سازی انجمادی): به‌دلیل تبخیر کامل و عدم ایجاد باقی مانده معدنی، استات آمونیوم در برخی فرمولاسیون‌های لیوفیلیزه برای تشکیل بافرهای فرار و بدون پسماند به‌کار می‌رود و فرآیند خشک‌سازی را تمیزتر و سازگارتر با محصولات حساس می‌کند.
۴- حلال نمکی/الکترولیت و افزودنی در واکنش‌های آلی:
• آمونیوم استات یک نمک محلول و الکترولیت قابل اعتماد است که در محلول به یون‌های استات و آمونیوم تفکیک می‌شود. یون استات دارای نوکلئوفیلی و پایه‌داری ملایم است و در شرایط فعال شده می‌تواند به‌عنوان منبع استات در برخی فرآیندهای استیله‌سازی یا انتقال گروه عمل کند، در حالی که یون آمونیوم بیشتر نقش منبع پروتون و پایهٔ ضعیف را ایفا کرده و خود نوکلئوفیل فعال محسوب نمی‌شود. این رفتار دوگانه باعث می‌شود آمونیوم استات در واکنش‌هایی که نیازمند محیط قطبی، حضور یک نمک سازگار یا یک منبع کنترل‌شده از استات/آمونیاک هستند مفید واقع شود. با این حال اثر بخشی آن کاملاً وابسته به حلال، دما، فعال‌کننده و غلظت است.
• آمونیوم استات همچنین می‌تواند به عنوان عامل نمکی افزایش دهنده قطبیت محیط و تسهیل‌کننده واکنش‌های حساس به اسید–باز عمل کند و با ایجاد یک محیط یونی ملایم، شرایط واکنش را به نفع مسیر مطلوب تعدیل نماید.
✅ کاربرد:
• سنتزهای آمینی و مسیرهای مشابه Strecker: در برخی واریانت‌های واکنش Strecker و سنتزهای مرتبط، آمونیوم استات به‌عنوان منبع آمونیاک/آمونیوم استفاده می‌شود و در تشکیل واسطه‌های آمینی نقش دارد.
• کنترل کریستالیزاسیون و تهیه میکروذرات: افزودن آمونیوم استات می‌تواند با تغییر قطبیت و قدرت یونی محیط، الگوی رسوب‌گیری، اندازه ذرات و رفتار محلول‌پذیری پیش ماده ها را تنظیم کند.
• کاتالیز و تعدیل واکنش‌های اسید–باز: به عنوان منبع استات در واکنش‌هایی که به اسید ضعیف یا پایه ملایم نیاز دارند و همچنین به عنوان بافر ملایم در تنظیم pH واکنش‌های آلی به کار می‌رود. در برخی مسیرها نقش proton shuttle (شاتل پروتون، نوعی مولکول است که انتقال پروتون را راحت تر می‌کند و می‌تواند کاملا بازیافت شود) نیز دارد.
• ساخت هتروسیکل‌ها: در سنتز برخی ترکیبات هتروسیکلی مانند ایمیدازول‌ها، پیرولیدین‌ها، پیرازول‌ها و مشتقات نیتروژنه می‌توان از آمونیوم استات به عنوان تأمین کننده نیتروژن یا تنظیم‌کننده pH استفاده کرد. حضور این نمک مسیر تشکیل حلقه را در بسیاری از روش‌ها تسهیل می‌کند.
• سنتز استامید (Acetamide) از آمونیوم استات: آمونیوم استات یکی از مسیرهای کلاسیک برای تولید استامید (CH₃CONH₂) است. با حرارت دادن آمونیوم استات در حالت خشک یا در حضور کاتالیزورهای مناسب، واکنش دهیدراتاسیون (آب‌گیری) رخ می‌دهد: CH₃COONH₄ → CH₃CONH₂ + H₂O در این فرآیند، آنیون استات عملکرد یک پیش‌ماده کربونیل را دارد و یون آمونیوم منبع نیتروژن است. این روش در سنتزهای آزمایشگاهی و نیز در برخی کاربردهای صنعتی برای تولید استامید مورد استفاده قرار می‌گیرد. کنترل دما اهمیت زیادی دارد زیرا در دماهای بسیار بالا امکان تجزیهٔ بیشتر و تشکیل محصولات جانبی وجود دارد.
‼استات آمونیوم در دماهای بالا🌡 می‌تواند به NH₃، CH₃COOH و در شرایط شدیدتر به استامید (Acetamide) تجزیه شود؛ بنابراین در واکنش‌های دما بالا باید از پایداری آن اطمینان حاصل کرد.
‼استات قادر است با بسیاری از فلزات واسطه کمپلکس پایدار تشکیل دهد و ممکن است در کاتالیزهای فلزی اختلال ایجاد کند؛ قبل از استفاده، سازگاری نمک با سیستم فلزی یا کاتالیزور باید بررسی شود.
۵- کاربرد در کروماتوگرافی و آنالیز (نمک بافری / تثبیت‌کننده):
• آمونیوم استات از نمک‌های بسیار رایج در فاز متحرک تکنیک‌های کروماتوگرافیک، به‌ویژه LC–MS است؛ دلیل این موضوع آن است که یون‌های آمونیوم و استات در منبع یون سازی ESI به طور کامل تبخیر شده و هیچ‌گونه باقیمانده معدنی ایجاد نمی‌کنند. این ویژگی باعث کاهش نویز جرمی و افزایش حساسیت دستگاه می‌شود.
• استفاده از این نمک در محدوده‌ی 2–10 mM بیشترین کارایی را دارد؛ غلظت‌های بالاتر از 10–20 mM معمولاً منجر به کاهش شدت یون‌سازی (Ionization Suppression) می‌شوند.
✅ کاربرد:
• استفاده در فاز متحرک HPLC و LC-MS برای جداسازی ترکیبات قطبی، اسیدی/پایه‌ای و مولکول‌های قابل یونیزه شدن؛ این نمک ضمن تنظیم pH، به تبخیر کامل فاز متحرک در منبع یون‌سازی کمک کرده و انتقال یون‌ها را بهبود می‌بخشد.
• جداسازی متابولیت‌ها، اسیدهای آلی، پپتیدها، ترکیبات قطبی و مواد زیستی/دارویی در روش‌های LC-MS و LC–MS/MS.
• ایجاد پایداری بیشتر در یون‌سازی ESI در مقایسه با بافرهای غیر فرار (مانند فسفات یا بورات) که باعث آلودگی سورس و کاهش حساسیت می‌شوند.
• مناسب برای جفت شدن یون (ion–pairing) ملایم و تنظیم بر هم کنش‌های یونی بدون ایجاد رفتار شدید جفت یونی؛ برای کاربردهایی که نیاز به تعدیل جزئی قطبیت/بار مولکول دارند بسیار مفید است.
۶- کمپلکس‌کننده فلزات:
• یون استات می‌تواند با برخی یون‌های فلزی دوظرفیتی مانند Cu²⁺، Ni²⁺، Zn²⁺، Co⁺² کمپلکس‌های ضعیف تا متوسط تشکیل دهد. قدرت کمپلکس‌سازی آن در مقایسه با لیگاندهایی مانند EDTA، سیترات یا تارتارات پایین‌تر است، ولی همین رفتار ملایم باعث می‌شود در روش‌هایی که نیازمند تنظیم تعادل فلز–لیگاند بدون تداخل شدید هستند، بسیار مفید باشد.
• میزان کمپلکس‌سازی وابسته به pH محلول است؛ در pHهای میانه (حدود 5–7) استات قادر به ایجاد پیوندهای پایدارتر با یون فلزی است، در حالی که در محیط اسیدی این توان کاهش می‌یابد.
✅ کاربرد:
• کنترل کمپلکس‌سازی در روش‌های شیمی تجزیه (Chelation Control): استات می‌تواند شدت رقابت با لیگاندهای قوی‌تر را کاهش دهد و شرایط را برای تشکیل کمپلکس‌های فلزی هدفمند و قابل کنترل فراهم کند.
• حذف یون‌های مزاحم یا تنظیم رفتار فلزات: در برخی فرایندها، استفاده از استات آمونیوم به حذف یا کاهش برهم کنش یون‌های مزاحم کمک کرده و از تشکیل رسوب‌های نامطلوب جلوگیری می‌کند.
• تنظیم کمپلکس‌ها در سیستم‌های کاتالیزوری: به‌عنوان لیگاند ضعیف/تعدیل‌کننده تعادل فلزی به تثبیت حالت‌های اکسیداسیون و جلوگیری از رسوب هیدروکسیدها کمک می‌کند.
• Buffer exchange در نمونه‌های فلزی و آماده‌سازی نمونه برای آنالیز: به دلیل فرار بودن و عدم باقی‌ماندن نمک پایدار، برای جایگزینی بافرهای غیر فرار یا آماده‌سازی نمونه‌های فلزی قبل از تحلیل بسیار مناسب است.
• کاپیلاری الکتروفورز (CE): به‌عنوان یک بافر ملایم برای جداسازی یون‌های فلزی به‌کار می‌رود و با جلوگیری از رسوب هیدروکسیدهای فلزی، جداسازی پایدارتر و یکنواخت‌تری ایجاد می‌کند.
۷- منبع تغذیه‌ای در بیوشیمی و میکروبیولوژی:
• آمونیوم استات برای بسیاری از باکتری‌ها، مخمرها و قارچ‌ها یک منبع قابل جذب نیتروژن معدنی (NH⁺₄) و در بسیاری از ارگانیسم‌ها یک منبع کربن نیز محسوب می‌شود. استفاده از استات به عنوان منبع کربن وابسته به وجود مسیر گلیوکسیلات است (مانند بسیاری از باکتری‌ها و قارچ‌ها)، در حالی که برخی ارگانیسم‌ها تنها نیتروژن را از آمونیوم استات مصرف کرده و کربن را از منابع دیگر تأمین می‌کنند.
• در محیط‌های سلولی یوکاریوتی، به‌ویژه سلول‌های پستانداران🐄، آمونیوم استات در غلظت‌های بالا می‌تواند سمیت سلولی ایجاد کند. دلیل آن ورود آمونیاک به چرخه اوره و ایجاد اختلال در تعادل pH و فشار اسمزی است؛ به همین دلیل استفاده آن در کشت سلول‌های حیوانی باید با احتیاط انجام شود. آمونیوم استات در غلظت‌های بالا می‌تواند روی پروتئین‌ها، غشاها و سیستم‌های زیستی اثرات مخرب داشته باشد.
✅ کاربرد:
• کشت انتخابی باکتری‌ها و قارچ‌ها: در محیط‌هایی که نیاز به منبع نیتروژن معدنی یا منبع کربن جایگزین وجود دارد، آمونیوم استات به‌عنوان یک منبع تغذیه‌ای قابل کنترل استفاده می‌شود.
• پایداری نسبی پروتئین‌ها در شرایط یونی ملایم: در برخی شرایط آزمایشگاهی می‌تواند به ایجاد محیط یونی پایدار کمک کند، هر چند نمک اصلی برای رسوب‌گذاری/پایداری پروتئین‌ها آمونیوم سولفات است.
• مطالعات متابولیکی ارگانیسم‌های وابسته به نیتروژن معدنی: برای بررسی مسیرهای بیوسنتز نیتروژن و نقش NH⁺₄ در سنتز اسیدهای آمینه و نوکلئوتیدها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• محیط‌های انتخابی مانند M9 اصلاح شده: استات می‌تواند به‌عنوان منبع کربن جایگزین گلوکز استفاده شود و آمونیوم به عنوان منبع نیتروژن، که برای مطالعات رشد تحت شرایط محدودیت کربن کاربرد دارد.
• کشت متیلوتروف‌ها و باکتری‌های اتوتروف آمونیاکی: در این ارگانیسم‌ها NH⁺₄ منبع اصلی نیتروژن بوده و حضور استات نیز می‌تواند بسته به گونه، به‌عنوان منبع انرژی/کربن عمل کند.
۸- انحلال‌پذیری بسیار بالا:
• آمونیوم استات از جمله نمک‌هایی است که حلالیت بسیار بالایی در آب💧 دارد (≈ 1480 گرم بر لیتر در 20 درجه سانتی گراد) و به راحتی محلول‌های بسیار غلیظ ایجاد می‌کند.
• در الکل‌هایی مانند متانول و اتانول کاملاً محلول است و در استون نیز حلالیت متوسط دارد.
✅ کاربرد:
• تهیه محلول‌های بافری غلیظ بیوشیمیایی: قدرت یونی بالا همراه با فرّار بودن، آن را برای بافرهای ویژه، به خصوص در آنالیزهای حساس مناسب می‌کند.
• محیط‌های کشت میکروبی و محیط‌های متابولیکی با غلظت بالا: در محیط‌های حداقل و محیط‌های انتخابی که نیاز به منبع نیتروژن/کربن غلیظ وجود دارد، به خوبی قابل استفاده است.
• الکترولیت در برخی سیستم‌های آزمایشگاهی و کاربردهای الکتروشیمیایی: به دلیل تفکیک یونی عالی و پایداری، در مطالعات تحقیقاتی به عنوان الکترولیت ملایم استفاده می‌شود.
• استفاده در الکترواسپری (ESI): استات آمونیوم به عنوان منبع یون فرّار، تشکیل آیون‌های پایدار را در منبع یون‌سازی تسهیل کرده و از ایجاد نویز جرمی جلوگیری می‌کند. برای LC–MS یکی از بهترین نمک‌های فرّار است.
۹- آمونیوم استات در شیمی خاک:
• آمونیوم استات استاندارد بین‌المللی برای اندازه‌گیری ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC) و تعیین یون‌های تبادلی خاک است. محلول آمونیوم استات 1 نرمال (1N) با pH = 7 توانایی دارد که کاتیون‌های جذب‌شده بر سطح ذرات خاک (Ca²⁺، Mg²⁺، K⁺، ⁺Na و در برخی روش‌ها Al⁺³) را از کمپلکس تبادلی خاک بیرون کشیده و با NH⁺₄ جایگزین کند.
• این فرآیند یک واکنش تبادل یونی برگشت‌پذیر است: NH₄⁺(aq) + Soil–Ca → Soil–NH₄ + Ca²⁺(aq) سپس مقدار کاتیون‌های آزادشده (Ca, Mg, K, Na) در محلول اندازه‌گیری می‌شود و مجموع آن‌ها CEC خاک بر حسب meq/100g را تعیین می‌کند.
• در تعیین پتاسیم تبادلی خاک (Exchangeable K) نیز همین محلول به عنوان استخراج کننده استاندارد مورد استفاده قرار می‌گیرد.
⁉ دلیل استفاده از آمونیوم استات:
• اندازه کاتیون NH⁺₄ مشابه کاتیون‌های طبیعی خاک است ← تبادل یونی کامل و بدون تخریب ساختار انجام می‌شود.
• pH=7 مانع انحلال کربنات‌ها یا رسوبات ثانویه می‌شود ← فقط یون‌های تبادلی واقعی اندازه‌گیری می‌گردند.
• محلول پس از اندازه‌گیری می‌تواند به‌سادگی حذف شود (فرار بودن نسبی NH⁺₄).
• اثر مختل کننده بر ساختار رس‌ها ندارد.
✅ کاربرد:
• تعیین ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC): CEC مهم‌ترین شاخص حاصلخیزی خاک است و قدرت نگهداری مواد غذایی مثل پتاسیم، کلسیم و منیزیم را تعیین می‌کند. استات آمونیوم 1N معتبرترین و پذیرفته‌شده‌ترین روش رسمی (USDA, FAO) برای این آزمایش است.
• تعیین پتاسیم تبادلی (Exchangeable K): NH⁺₄ باعث آزادسازی ⁺K از سایت‌های تبادلی رس می‌شود. سپس مقدار ⁺K با AAS/ICP-OES یا فتومتری شعله‌ای اندازه‌گیری می‌شود.
• تعیین Ca²⁺، Mg⁺² و ⁺Na تبادلی خاک: پس از جایگزینی با NH⁺₄، غلظت کاتیون‌های آزاد شده اندازه‌گیری می‌شود و وضعیت تغذیه‌ای خاک مشخص می‌گردد.
• تهیه نمونه برای سنجش بار منفی رس‌ها: افزایش اشباع NH⁺₄ روی رس‌ها، امکان بررسی ویژگی‌های سطحی و بار تبادلی رس‌های ورمی‌کولیت، اسمکتیت و ایلیتی را فراهم می‌کند.
بازار خرید و فروش جهانی آمونیوم استات
📈 بازار جهانی آمونیوم استات در سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته است. دلایل اصلی این تقاضا عبارت‌اند از:
• گسترش استفاده از HPLC و LC–MS در آنالیزهای زیست‌مولکولی
• افزایش نیاز به محیط‌های کشت میکروبی پیشرفته
• توسعه صنایع دارویی و بیوتکنولوژی
• افزایش تولید محصولات آلی و سنتزی
⁉ اندازه و پیش‌بینی‌ها: گزارش‌های تجاری اندازه‌ی بازار را در بازه‌های متفاوتی گزارش می‌دهند (چندصد میلیون تا چندین میلیارد دلار بسته به تعریف بازار و مجموعه محصولات شامل). برخی گزارش‌ها رشد CAGR متوسط ۳–۷٪ در افق چندساله پیش‌بینی کرده‌اند؛ اختلاف بین گزارش‌ها به‌دلیل تفاوت در محدودهٔ تعریف بازار (شامل یا خارج کردن گریدهای غذایی/کشاورزی/صنعتی) و داده‌های پایه است.
❌ محدودیت‌ها / ریسک‌ها: نوسانات قیمت مواد خام (استیک اسید و آمونیاک)، مقررات ایمنی برای برخی کاربردها، و رقابت تأمین‌کنندگان منطقه‌ای که می‌تواند فشار قیمت ایجاد کند.
🏭 بزرگترین تولیدکنندگان جهانی شامل: Merck، Thermo Fisher، Honeywell، Alfa Aesar و Chemsavers هستند.
🌍 جغرافیا: آسیا (چین، هند، ژاپن و کشورهای جنوب‌شرقی آسیا) به‌عنوان بخش بزرگی از تقاضا به‌خاطر رشد تولیدات دارویی و صنایع غذایی شناخته می‌شود؛ اروپا و آمریکای شمالی تقاضای گریدهای با کیفیت بالا (دارویی/تحلیلی) را بالا نگه می‌دارند. چین و هند بزرگترین تولیدکنندگان این ماده هستند و حدود ۶۰٪ بازار جهانی را تأمین می‌کنند. اروپا و آمریکا بیشتر واردکننده این ماده در گریدهای فوق خالص هستند.
⬅ بازار استات آمونیوم آزمایشگاهی، خصوصاً گریدهای با خلوص بالا نظیر EMSURE، در حال رشد پایدار و سالانه 4 تا 6 درصد است.
رعایت نکات ایمنی در نحوه استفاده و نگهداری از آمونیوم استات
⚠ حفاظت فردی (PPE): هنگام کار با پودر یا محلول‌ها از دستکش مناسب (نیتریل)🧤، عینک محافظ🥽 یا شیلد صورت و روپوش آزمایشگاهی🥼 و در صورت تولید گرد و غبار از هود و ماسک مناسب😷 استفاده کنید (در صورت استنشاق غبار، احتمال تحریک تنفسی وجود دارد).
⚠ نگهداری: در ظروف بسته (زیرا رطوبت‌گیر است و به سرعت متبلور می‌شود)، در جای خشک و خنک و دور از منابع حرارت و اکسید کننده‌ها نگهداری شود. برای گریدهای آنالیتیکال مراقبت ویژه از آلودگی‌ها و رطوبت لازم است.
⚠ واکنش‌ها / ناسازگاری‌ها: آمونیوم استات با مواد اکسیدکننده قوی ناسازگار است و دمای بالای ذخیره‌سازی می‌تواند به تجزیه و آزادسازی آمونیاک یا اسید استیک منجر شود. از تماس با اجسام قلیایی قوی یا اکسید کننده جلوگیری شود.
⚠ کمک‌های اولیه: از تماس با چشم 👁 و پوست اجتناب شود. در تماس با چشم و پوست، ناحیه را با آب فراوان شست‌وشو داده و در صورت بروز علائم تنفسی یا بلع (احتمال نکروز بافت‌ها وجود دارد)، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
۱- آمونیوم استات برای چه مواردی استفاده می‌شود؟
آمونیوم استات در کروماتوگرافی مایع (HPLC)، تنظیم pH در محلول‌های بافری و صنایع دارویی و به عنوان منبع نیتروژن در محیط کشت میکروبی استفاده می‌شود.
۲- آیا آمونیوم استات یک اسید ضعیف است؟
آمونیوم استات در آب به یون‌های استات (باز ضعیف) و آمونیوم (اسید ضعیف) تفکیک می‌شود. بنابراین خود ترکیب یک نمک اسید ضعیف–باز ضعیف است و به‌طور مستقل اسیدی یا بازی قوی نیست.
۳- آیا آمونیوم استات خطرناک است؟
در غلظت‌های معمول نسبتاً ایمن است، اما در حرارت بالا می‌تواند تجزیه شده و بخارات تحریک‌کننده آزاد کند. تماس مستقیم با چشم یا استنشاق پودر ممکن است تحریک ایجاد کند.
۴- نام دیگر آمونیوم استات چیست؟
نام‌های رایج آن شامل استات آمونیوم، Acetic Acid Ammonium Salt و Ammonium Ethanoate است.
۵- آیا می‌توان از آمونیوم استات در غذا استفاده کرد؟
بله، در برخی کشورها در گریدهای خاص به‌عنوان افزودنی غذایی با عنوان E264 برای تنظیم اسیدیته و نگهدارندگی استفاده می‌شود؛ مصرف آن در مقادیر مجاز ایمن در نظر گرفته می‌شود.
۶- چگونه می‌توان محلول آمونیوم استات درست کرد؟
با حل کردن مقدار محاسبه شده استات آمونیوم جامد در آب مقطر و هم زدن تا انحلال کامل. برای تهیه بافر، می‌توان نسبت محلول اسید استیک و آمونیوم استات را برای رسیدن به pH دلخواه تنظیم کرد.
جمع‌بندی
استات آمونیوم یک ماده شیمیایی بسیار مهم در آزمایشگاه‌ها، صنایع دارویی، بیوتکنولوژی و تکنیک‌های آنالیز پیشرفته است. خلوص بالای آن، تجزیه بدون باقیمانده، عملکرد عالی به‌عنوان بافر و سازگاری با استانداردهای بین‌المللی، این ترکیب را به یکی از مواد حیاتی در بسیاری از فرایندهای علمی تبدیل کرده است.
برای بازدید از فروشگاه و سفارش آمونیوم استات مرک و سایر محصولات شیمیایی،کلیک کنید:
سیلور شیمی –
ما تلاش کرده‌ایم تمامی اطلاعات فنی مربوط به این محصول را به‌صورت دقیق و جامع در اختیار شما قرار دهیم. در صورتی که نیاز به بررسی جزئیات بیشتر دارید، می‌توانید به صفحه اختصاصی این محصول در سایت شرکت مرک (Merck) مراجعه نمایید.
برای اطلاع از قیمت به‌روز، موجودی و ثبت سفارش، لطفاً به بخش «سفارش محصول» از منوی بالای صفحه مراجعه کرده و از طریق یکی از راه‌های ارتباطی درج‌شده با ما در تماس باشید.
در صورت داشتن هرگونه سوال یا نیاز به مشاوره تخصصی، خوشحال می‌شویم در بخش نظرات پاسخگوی شما باشیم.