توضیحات
تری سدیم سیترات (Trisodium Citrate)، که بعضی اوقات به آن سدیم سیترات هم گفته می شود، یک نمک سدیمیِ اسید سیتریک است و بهدلیل خواص بافری، کلاتکنندگی یونهای فلزی، قابلیت حل شدن خوب در آب💧، ایمنی بالا، پایداری شیمیایی، سازگاری زیستی🍃 و سازگاری با استانداردهای غذایی و دارویی، در صنایع غذایی، دارویی و… بسیار پرکاربرد شده است. این ماده در فرمولاسیونها به عنوان تنظیمکنندهی pH، امولسیفایر/پایدارساز، آنتیکواگولانت در کاربردهای آزمایشگاهی و نیز بهعنوان عامل جلوگیری از رسوب، مورد استفاده قرار میگیرد.
از نظر تاریخی📜، اسید سیتریک و نمکهای آن نخستین بار از آب لیمو🍋 استخراج شدند و در قرن نوزدهم، استفاده از تری سیترات سدیم در صنعت داروسازی و مواد غذایی به عنوان تنظیمکنندهی pH و پایدارکننده طعم گسترش یافت. درسال ۱۹۱۴، سدیم سیترات برای انعقاد خون استفاده میشود.
امروزه تری سدیم سیترات نه تنها در صنایع غذایی (نمونه های افزودنی مجاز E331)، بلکه در کاربردهای پزشکی (مانند آنتیکواگولانت یا ضد انعقاد خون) و صنایع شیمیایی نیز نقش حیاتی ایفا میکند.
قیمت و خرید تری سدیم سیترات از سیلور شیمی
تری سدیم سیترات مرک ارائه شده توسط سیلور شیمی از برند معتبر Merck با مشخصات anhydrous, EMPROVE® ESSENTIAL, USP, FCC, E 331 عرضه میشود.
✅ Anhydrous: به معنی بیآب یا بدون آب کریستالیزاسیون است؛ یعنی ترکیب فاقد مولکولهای آب کریستالی است، که معمولاً خلوص بالاتر و پایداری بهتر در شرایط خشک را نشان میدهد.
✅ EMPROVE® ESSENTIAL : علامت تجاری مرک (Merck) برای کاربردهای حساس است و تضمین میکند محصول دارای خلوص و کنترل کیفی مناسب برای صنایع غذایی، دارویی و آزمایشگاهی است.
✅ USP, FCC: انطباق با استانداردهای دارویی (United States Pharmacopeia) و مواد غذایی (Food Chemicals Codex)؛ یعنی گرید مناسب فرمولاسیونهای حساس.
✅ E331: شمارهٔ افزودنی غذایی (E-number) که نشان میدهد در اتحادیه اروپا بهعنوان تنظیمکنندهٔ اسیدیته/افزودنی غذایی مجاز است.
Merck یکی از تولیدکنندگان بینالمللی مواد شیمیایی و بیوشیمی با استانداردهای کیفی بالا است؛ محصولات ®EMPROVE آن معمولاً برای مصارف تحقیقاتی، دارویی و غذایی، تهیه میشوند.
سیلور شیمی، تری سدیم سیترات خشک و دو آبه را به تهران، اصفهان و سایر نقاط ایران ارسال میکند.
برای اطلاع از قیمت تری سدیم سیترات خشک و تری سدیم سیترات دو آبه و ثبت سفارش،کلیک کنید:
تری سدیم سیترات چیست؟
تری سدیم سیترات، نمک سه سدیمی اسید سیتریک با فرمول شیمیایی Na₃C₆H₅O₇، یک نمک ایمن (غیرسمی)، پایدار و دارای خاصیت قلیایی ضعیف است. این ترکیب در محیطهای آبی به خوبی محلول است و به یون سیترات (C₆H₅O₇⁻³ و یون سدیم (⁺Na) تجزیه میشود. این ماده بسته به فرم کریستالی دو گونهٔ تجاری رایج دارد: آنیدروس (anhydrous) و دیهیدرات (dihydrate). تری سدیم سیترات دارای طعمی اندکی شور و خنککننده است و بهدلیل خاصیت قلیایی ضعیف، بهعنوان بافر در محلولها عمل میکند، در حالی که اسید سیتریک، مادهٔ اولیه آن، طعمی ترش و خاصیت اسیدی دارد.
سیترات ها عموماً به شکل نمکهای منو سدیم، دی سدیم یا تری سدیم دیده میشوند؛ در حالت تری سدیم، سه یون سدیم به مولکول سیترات متصل هستند.
از نامهای دیگر این ماده میتوان به ترس سیترات سدیم، تری سدیم سیترات دی هیدرات، تری سدیم سیترات آنیدروس، سیترات سدیم، تریسدیم ۲-هیدروکسیپروپان-۱،۲،۳-تریکربوکسیلات و Citrosodine اشاره کرد.
خواص شیمیایی و فیزیکی تری سدیم سیترات
| ویژگی (تریسدیم سیترات) | نوع بدون آب (anhydrous) | نوع دو آبه (dihydrate) |
|---|---|---|
| فرمول مولکولی | Na₃C₆H₅O₇ | HOC(COONa)(CH2COONa)2 · 2H2O |
| وزن مولکولی | حدود ۲۵۸.۰۷ گرم بر مول | حدود ۲۹۴.۱۰ گرم بر مول |
| شکل ظاهری | پودر یا کریستال سفید | پودر یا کریستال سفید |
| بو | بدون بو | بدون بو |
| نقطه ذوب | ۱۵۰ درجه سانتیگراد (تجزیه) | هنگام حرارت با از دست دادن آب در ~۱۵۰ درجه سانتی گراد تغییر فاز میدهد |
| چگالی | ۱.۷۶ گرم بر سانتی متر مکعب در ۱۸ درجه سانتی گراد | ۱.۸۵۷ گرم بر سانتی متر مکعب |
| مقدار PH | 7.۵-۹.۰ (در ۲۰ درجه سانتی گراد، ۱۰ گرم بر لیتر در آب) | 7.۵-۹.۰ (در ۲۵ درجه سانتی گراد، ۵۰ گرم بر لیتر در آب) |
| حلالیت | 425g/L | بسیار محلول — معمولاً سریعتر در آب گرم حل میشود. |
| دمای ذخیره سازی | ۲-۳۰°C | ۲-۳۰°C |
| دمای جوش | تجزیه می شود | تجزیه می شود |
‼توجه: مقادیر فیزیکی بین منابع اندکی متفاوت گزارش میشود (مقدار دقیق انحلالپذیری و نقطه ذوب بسته به خلوص، شکل کریستالی و دما متغیر است). برای مقادیر مورد نیاز طراحی فرمولاسیون یا تولید، همیشه به برگه اطلاعات محصول (SDS / TDS)، مراجعه کنید.
ویژگیها و کاربردهای تری سدیم سیترات
در اینجا ویژگیهایی را میآوریم که انواع تری سدیم سیترات، آن را دارا هستند و برای هر کدام کاربردهای مرتبط توضیح داده میشود:
۱- تنظیمکنندهٔ pH و بافر شیمیایی–بیولوژیکی:
• تری سدیم سیترات به دلیل داشتن سیستم بافری سه پایه در محدودهٔ pH حدود ۳ تا ۷، به ویژه نزدیک به محدوده خنثی، میتواند pH محلول را تنظیم کند. این ترکیب به عنوان نمک باز یک اسید ضعیف عمل میکند و محلول آن در محدودههای خنثی تا کمی قلیایی پایداری خوبی دارد.
• در بدن نیز سیترات حاصل از این نمک در چرخهٔ اسید سیتریک (Krebs cycle) شرکت کرده و در تنظیم تعادل اسید–باز خون🩸 و ادرار نقش دارد.
✅ کاربرد:
①- صنایع دارویی و غذایی: بهعنوان بافر در فرمولاسیون داروها💊، تزریقات، نوشیدنیها🍺 (نوشابه) و محصولات لبنی استفاده میشود (کنترل pH، از رشد باکتری ها در محصولات غذایی جلوگیری میکند).
②- آزمایشگاه: برای تهیهٔ محلولهای بافر استاندارد.
③- پزشکی: برای قلیاییکردن ادرار (مانند سیترات پتاسیم–سدیم)، درمان اسیدوز متابولیک خفیف، و پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه.
④- زیستشناسی مولکولی: برای حفظ پایداری آنزیمها و پروتئینها.
⑤- عامل کنترل خوردگی ملایم: در سیستمهای آبی و تجهیزات فلزی صنایع غذایی و دارویی، بهدلیل خاصیت کلاتهکنندگی یونهای فلزی و حفظ pH خنثی، بهعنوان عامل کنترل خوردگی ملایم عمل میکند.
⑥- پایدار کننده: در فرمولاسیونهای دارویی حاوی آنزیمها یا کمپلکسهای فلزی به کار میرود، زیرا نوسانات pH میتواند ساختار یا فعالیت آنها را تغییر دهد و حضور بافر سیترات از دناتوره شدن یا غیرفعال شدن آنها جلوگیری میکند.
⑦- در فرمولهای تزریقی، از این ویژگی برای تنظیم pH و ایزوتونی استفاده میشود (ویژگی شماره ۶ را ببینید).
⑧- استفاده در ماست: اسید سیتریک طعم ترش دارد، استفاده از آن همراه با تری سدیم سیترات میتواند، طعم ترش ماست را کنترل کند.
دربارهیمحلول های بافر، بیشتر بدانید:
۲- عامل کلاته کننده (Chelator):
• آنیون سیترات با داشتن چند گروه کربوکسیلات و هیدروکسیل، قادر است یونهای دو یا سه ظرفیتی مانند Ca²⁺، Mg⁺² و Fe⁺³ را کلاته کند و بدین ترتیب از رسوبگذاری یا واکنشهای ناخواسته مانند اکسیداسیون جلوگیری کند. این ویژگی همچنین مانع کریستالیزه شدن ترکیباتی مانند فسفاتها، تارتاراتها و پروتئینها میشود.
✅ کاربرد:
①- جلوگیری از تشکیل رسوبات در فرمولاسیونها: جلوگیری از تشکیل رسوبات در فرمولاسیونها (مانند جلوگیری از برگشت سختی در نوشیدنیهای کنسروی یا تهنشینی در سسها) و همچنین در فرمولاسیونهای «فسفات فری» (بدون فسفات) بهعنوان جایگزین پایدار و دوستدار محیطزیست به کار میرود.
②- ضد انعقاد (Anticoagulant) برای نمونهگیری خون و مصارف پزشکی: سیترات سدیم بهدلیل توانایی ترکیب شدن با یون Ca⁺²، از لخته شدن خون جلوگیری میکند. از این خاصیت در لولههای جمعآوری خون🩸 (برای آزمونهای هماتولوژی)، محلولهای ضدانعقاد، و برخی تجهیزات دیالیز استفاده میشود (جایگزین ایمنی نسبت به هپارین است). همچنین در محلولهای سیترات–فسفات–دکستروز (CPD) بهعنوان نگهدارنده خون و تنظیم کننده pH کاربرد دارد.
③- با حذف یونهای فلزی (بهویژه Fe⁺³ و Cu⁺²) که واکنشهای اکسیداسیون را کاتالیز میکنند و موجب تغییر رنگ یا طعم میشوند، از فساد، تغییر رنگ و افت کیفیت در مواد غذایی، دارویی و آرایشی جلوگیری میکند. این ویژگی در نوشیدنیهای ویتامینه، نوشابهها، آبمیوهها و کرمهای حاوی ویتامین C اهمیت زیادی دارد.
④- صنعت رنگ و رزین / آبکاری: سیترات ها بهعنوان عامل کمپلکس دهنده در فرآیندهای آبکاری و رنگرزی، مانع از رسوب زود هنگام یون های فلزی میشوند و pH را پایدار نگه میدارند. در رنگهای پایه آبی و رزینهای آلکیدی، برای بهبود توزیع رنگدانهها نیز کاربرد دارد.
⑤- همچنین تری سیترات سدیم بهعنوان پایدارکننده در فرمولاسیونهای دارویی یا بیوشیمیایی حاوی فلزات یا آنزیمها استفاده میشود؛ زیرا خاصیت بافری و کلاتهکنندگی آن مانع از دناتور شدن آنزیمها و واکنشهای ناخواسته فلزات میشود.
۳- عامل پخشکننده، امولسیفایر و تثبیت کننده:
• آنیون سیترات با کنترل بار سطحی ذرات و تشکیل کمپلکسهای یونی پایدار، از تجمع یا تهنشینی جلوگیری کرده و موجب افزایش پایداری امولسیونها و سوسپانسیونها میشود. همچنین با تنظیم تعادل یونی و بار الکترواستاتیکی محلول، به توزیع یکنواخت فازهای چربی و آبی کمک میکند.
✅ کاربرد:
①- تری سدیم سیترات در صنایع غذایی: در صنایع غذایی (بهویژه در پنیرهای فرآوریشده، نوشیدنیها و فرآوردههای لبنی)، سیترات بهعنوان امولسیفایر عمل کرده و با افزایش حلالیت کازئین و یونیزهکردن کلسیم، از جدایش فاز چربی جلوگیری میکند.
②- فرمولاسیونهای دارویی و آرایشی: در فرمولاسیونهای دارویی، آرایشی و صنعتی بهعنوان عامل پخشکننده برای جلوگیری از تهنشینی، تجمع ذرات و افزایش پایداری فیزیکی سیستمهای تعلیقی یا سوسپانسیونها بهکار میرود.
۴- ایمن برای مصرف در صنایع غذایی (در گرید خوراکی (Food grade) مورد تأیید FDA):
• به عنوان افزودنی (نگهدارنده، پایدارکننده و طعمدهنده) غذایی (E331) غیر سمی؛
• در بدن به سیترات تجزیه شده و وارد چرخه اسید سیتریک (Krebs cycle) میشود، بنابراین زیستسازگار و کمخطر است.
✅ کاربرد:
①- در نوشیدنیها، محصولات لبنی، ژلهها و سایر فرآوردهها برای تنظیم طعم و اسیدیته استفاده میشود.
‼مصرف آن در حدود مقدار متعارف غذایی بیخطر در نظر گرفته میشود، اما باید با محدودیت سدیم کلی در رژیم غذایی هماهنگ باشد.
۵- پخش یونی (Ion strength adjuster):
• با افزودن یونهای سیترات یا سدیم میتوان قدرت یونی محلول را تنظیم کرد.
✅ کاربرد:
①- در بسیاری از واکنشهای زیستی، کروماتوگرافی مایع، و روشهای الکتروفورز برای کنترل پایداری کمپلکسهای فلزی اهمیت دارد.
۶- کاربرد در فرمولهای دارویی تزریقی (Pharmaceutical Excipient):
• به عنوان یک اکسیپیِنت (Excipient) ایمن در تزریقات و داروهای وریدی استفاده میشود تا pH و ایزوتونیک محلول را تنظیم کند. علاوه بر تنظیم pH، به حفظ پایداری مواد مؤثره حساس به اسید و کنترل ایزوتونیک محلول کمک میکند.
✅ کاربرد:
①- تری سیترات سدیم در داروهای تزریقی مثل آنتیبیوتیکها، آنتیاسیدها، و محلولهای وریدی کاربرد دارد.
۷- کاربردهای صنعتی و فرایندی تری سدیم سیترات:
• تری سدیم سیترات بهدلیل خواص کلاتهکنندگی، بافری و انحلالپذیری بالا، در صنایع مختلف بهعنوان عامل تمیزکننده، پایدارکننده و کنترل کنندهی رسوب استفاده میشود. این ماده با جلوگیری از تشکیل یا چسبیدن یونهای فلزی (مانند کلسیم و آهن) به سطوح، مانع از ایجاد رسوب و زنگزدگی در تجهیزات صنعتی میشود.
✅ کاربرد:
①- پاکسازی صنعتی: در تمیزکردن سیستمهای بخار، مبدلهای حرارتی، و سیستمهای آب گرم برای حذف رسوبات کلسیم و زنگزدگی استفاده میشود.
②- پولیش شیمیایی و تیمار فلزات: در عملیات شیمیایی سطحی آلومینیوم، مس و سایر فلزات برای ایجاد سطح براق و یکنواخت کاربرد دارد.
③- تیمار سطوح فلزی و آبکاری (Electroplating): بهعنوان عامل بافر و کمپلکسکننده در حمامهای آبکاری و پولیش شیمیایی فلزات، جایگزین ملایمتر فسفاتها یا EDTA استفاده میشود.
④- سولفورزدایی گاز دودکش (Flue gas desulfurization): در برخی فرایندهای کنترل آلودگی هوا، برای حذف ترکیبات گوگرد دار از گازهای خروجی، به کار میرود.
⑤- در صنایع نفت و پتروشیمی: در فرایند بازیابی نفت (Enhanced oil recovery) و جلوگیری از تشکیل رسوبات معدنی در خطوط انتقال.
⑥- در صنایع هستهای و شیمیایی خاص: بهمنظور جلوگیری از آلودگی و رسوب در مواد یا تجهیزات راکتورهای هستهای.
۸- کاربرد در فرمولاسیونهای دارویی مختلف:
تری سدیم سیترات بهعنوان یک اکسیپیِنت چند کاره در انواع فرمولاسیونهای دارویی (مایع، نیمهجامد، جامد و چشمی) کاربرد دارد. نقش اصلی آن تنظیم pH، ایزوتونی، افزایش پایداری و جلوگیری از دناتوره شدن مواد فعال است.
✅ کاربردهای منحصر به فرد محصول موجود در سیلور شیمی:
①- فرمولاسیونهای مایع: در شربتها، محلولهای تزریقی و چشمی برای تنظیم pH و پایداری مواد مؤثر.
②- فرمولاسیونهای نیمهجامد: در کرمها، ژلها و پمادهای موضعی برای بهبود پایداری و جلوگیری از اکسیداسیون.
③- فرمولاسیونهای جامد: در قرصها و پودرهای دارویی برای تنظیم اسیدیته و کنترل رطوبت.
④- چشم پزشکی: به عنوان بافر ملایم در قطرههای چشمی جهت حفظ pH فیزیولوژیک و جلوگیری از تحریک مخاط چشم.
تولید تری سدیم سیترات
انواع تری سدیم سیترات
در عمل دو فرم عمومی و تجاری متداول وجود دارد؛ بیآب (anhydrous) و دی هیدرات (dihydrate) — هرکدام ویژگیها و موارد مصرف مخصوص خود را دارند.
۱- تری سدیم سیترات خشک (Anhydrous Trisodium Citrate):
این نوع از تری سدیم سیترات به صورت بدون آب (anhydrous یا تری سدیم سیترات خشک) تولید میشود و دارای خلوص بالا است.
✅ ویژگیها:
• خلوص بالاتر
• وزن دقیقتر برای محاسبه
• در حالت خالص رطوبت نگیر است، اما تمایل دارد در حضور رطوبت هوا به آرامی آب جذب کرده و به فرم دوآبه تبدیل شود.
• چگالی و وزن مولی کمتر نسبت به فرم دی هیدرات دارد.
• شکل ظاهری آن پودر سفید کریستالی است.
• پایداری بالایی دارد.
• حلالیت آن در آب سریع است.
🟪 کاربردها:
①- فرمولاسیونهای خشک و پودری: زمانی که باید رطوبت کنترل شود (مثلاً برخی پودرهای ترکیبی، قرصها یا فرمولاسیونهای خشک) از تری سدیم سیترات خشک استفاده میشود.
②- تحلیل و تولید صنعتی: محلهایی که حضور آب کریستالی میتواند واکنشهای بعدی را تحت تأثیر قرار دهد یا اندازهگیری دقیق جرم مولی مهم است، میتوان از تری سدیم سیترات خشک استفاده کرد.
③- تری سدیم سیترات در صنایع غذایی برای تنظیم pH در نوشابهها و محصولات لبنی، استفاده میشود.
④- در مواد شوینده بهعنوان عامل کیلیتکننده، برای حذف یونهای عامل سختی آب.
⑤- تولید برخی محلولهای دقیق آزمایشگاهی که نیاز به کنترل دقیق غلظت آب دارند.
⑥- در صنایع شیمیایی و الکترونیکی، بهویژه در فرآیندهای حساس به رطوبت یا تولید ترکیبات خشک (مانند پودرهای فلزی و کاتالیستها) از تری سدیم سیترات خشک استفاده میشود.
۲- تری سدیم سیترات دو آبه (Trisodium Citrate Dihydrate):
نوع دو آبه حاوی دو مولکول آب در ساختار کریستالی خود است که موجب پایداری بیشتر در شرایط مرطوب میشود. این فرم متداولتر است و در بسیاری از کاربردهای خوراکی و صنایع عمومی استفاده میشود.
✅ ویژگیها:
• در ساختار کریستالی تری سدیم سیترات دی هیدرات، بهازای هر واحد فرمولی Na₃C₆H₅O₇، دو مولکول آب بهصورت شبکهای پیوندی (crystalline bound water) حضور دارد.
• معمولاً پایدارتر در برابر تغییرات دمایی و فرآیندهای مرطوب است.
• بلورهای سفید دارد.
• کمی سنگینتر از نوع خشک است.
• حلالیت بالا در آب دارد.
🟪 کاربردها:
①- محلولهای بافری و بیوشیمیایی: فرم دی هیدرات در تهیه بافرهای آبی کاربردی و مقرون به صرفه است.
②- تری سدیم سیترات در صنایع غذایی: بهعنوان افزودنی E331 برای تنظیم اسیدیته و امولسیفایر در پنیرهای فرآوریشده، همچنین برای جلوگیری از تبلور قند در شربتها و بستنیها.
③- محلولهای آزمایشگاهی/بافر.
④- در نمونهگیریها (ضد انعقاد خون) و برخی فرمولاسیونهای پزشکی.
‼اگر دقت جرمی و نبود آب کریستالی مهم است (مثلاً در تولید دارو یا فرآیند شیمیایی حساس) از فرم بیآب استفاده کنید؛ برای کاربردهای غذایی، بافری و آزمایشگاهی که حلشدن سریع و پایداری محلولی مهم است، معمولاً دی هیدرات متداولتر است.
بازار خرید و فروش جهانی تری سدیم سیترات
🌍 بازار جهانی تری سدیم سیترات (شامل آنیدروس و دیهیدرات) بازاری بالغ ولی رو به گسترش است؛ دلایل و روندهای کلیدی شامل: افزایش مصرف در صنایع غذایی و نوشیدنی، رشد بخش داروسازی و بیوتکنولوژی، و استفادههای صنعتی گسترده در شویندهها و صنایع فنی. چند نکتهٔ قابل توجه:
• اندازه بازار و رشد📈: برآوردها متفاوتاند اما ارزش بازار این ترکیب در سال ۲۰۲۱ حدود ۸۱۳.۶ میلیون دلار بوده و نرخ رشد ترکیبی سالانه (CAGR) در طی سالهای آتی بین حدود ۳–۶٪ پیشبینی شده است (اعداد و پیشبینیها بسته به بازهٔ گزارش و محدودهٔ محصولات (آنیدروس/دیهیدرات) متفاوت است).
• منطقهبندی بازار: آسیا-اقیانوسیه (بهویژه چین و هند) بهدلیل حجم تولید مواد غذایی، فراوردههای لبنی و صنایع شیمیایی، بزرگترین تقاضا و رشد را نشان میدهد؛ آمریکای شمالی و اروپا بازار بالغ با تقاضای صنعتی و دارویی قوی دارند.
• نیروهای محرکه تقاضا: افزایش محصولات فراوریشده غذایی، توسعه محصولات دارویی و بیولوژیکی (محلولهای بافری، آمادهسازی دارویی)، جایگزینی برخی افزودنیهای قدیمی (مثلاً کاهش استفاده از فسفاتها در بعضی کاربردها) و رشد صنایع شوینده و بهداشتی.
• ملاحظات عرضه و قیمت💰: قیمت و عرضه تحت تأثیر هزینهٔ مواد اولیه (اسید سیتریک یا نمکها)، ظرفیت تولید جهانی، و سیاستهای تجاری/تعرفهای قرار میگیرد؛ برندهای بزرگ (مثل Merck، تولیدکنندگان چینی و اروپایی) معمولاً نقش تعیینکننده در بازارهای تخصصی و گریدهای USP/FCC دارند.
‼توصیه کاربردی برای خرید: اگر نیاز شما کاربرد غذایی/دارویی است، بهدنبال گریدهای دارای گواهیهای USP / FCC / E-number و مدارک TDS/SDS از تأمینکننده باشید؛ برای مصارف صنعتی (پودر شوینده، آبکاری) گرید فنی اقتصادیتر در دسترس است.
نکات ایمنی در نحوه استفاده و نگهداری
تری سدیم سیترات بهطور کلی کم خطر و با سمیت پایین ارزیابی میشود، اما رعایت نکات استاندارد ایمنی الزامی است:
⚠ تماس پوستی: معمولاً تحریک جدی ایجاد نمیکند، اما تماسهای طولانی مدت یا تکراری ممکن است موجب خشکی یا تحریک خفیف شود. در صورت تماس بیش از حد، پوست را با آب و صابون بشویید. از دستکش مناسب برای جلوگیری از تماس با پوست استفاده شود.
⚠ تماس چشمی: ممکن است تحریککننده باشد؛ در صورت تماس، چشم را با آب فراوان شستشو دهید و در صورت ادامهٔ تحریک به پزشک مراجعه کنید. از عینک ایمنی مناسب استفاده کنید.
⚠ استنشاق: گرد و غبار ممکن است دستگاه تنفسی را تحریک کند؛ در صورت کار با پودر، از هود/تهویه مناسب و ماسک استفاده کنید.
⚠ آتشگیری: خودِ تری سدیم سیترات مادهٔ قابل انفجار یا آتشگیر قوی نیست اما در منابع SDS توصیههای استاندارد اطفاء (فرونشاندن آتش) و جلوگیری از انتشار گرد و غبار بیان شده است. (رجوع به SDS تولیدکننده).
⚠ حمل و نگهداری: در ظروف محکم، در محیط خشک و خنک نگهداری کرده و از تماس با مواد اسیدی قوی یا رطوبت بیش از حد محافظت کنید (برای فرم آنیدروس). برای فرم دی هیدرات نگهداری در دمای متعارف و دور از رطوبت اضافی توصیه میشود.
⚠ دفع: این ماده را به خاطر تجزیهپذیر و غیر سمی بودن از راه فاضلاب میتوان دفع کرد و به محیط زیست آسیب نمیرسد، اما وقتی به مواد خطرناک آلوده شود، روشهای دفع تخصصی مورد نیاز است. همچنین در صورت مقادیر زیاد یا آلودگی، از راهنمای SDS تولیدکننده پیروی کنید.
⚠ بلیعدن: از بلعیدن این ماده خودداری کنید. اگر به طور اتفاقی، مقداری از این ترکیب را خوردید، دهان خود را با آب فراوان شستشو دهید و آب بنوشید.
سوالات متداول
۱- تری سدیم سیترات برای چه مواردی استفاده میشود؟
تری سدیم سیترات بهعنوان بافر (تنظیمکننده pH)، عامل ضدانعقاد، پایدارکننده و طعمدهنده در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و شیمیایی استفاده میشود.
۲- آیا تری سدیم سیترات در آب حل میشود؟
بله، تری سدیم سیترات بهخوبی در آب حل میشود و محلولی با خاصیت قلیایی ملایم تشکیل میدهد.
۳- آیا تری سدیم سیترات طبیعی است؟
خیر، این ماده معمولاً بهصورت سنتزی از واکنش اسید سیتریک طبیعی با سدیم هیدروکسید یا کربنات سدیم تولید میشود.
۴- تری سدیم سیترات از چه چیزی ساخته شده است؟
از واکنش شیمیایی بین اسید سیتریک (C₆H₈O₇) و سدیم هیدروکسید (NaOH) یا سدیم کربنات (Na₂CO₃) تولید میشود.
۵- کاربرد تری سدیم سیترات در شوینده چیست؟
در شویندهها بهعنوان عامل نرمکننده آب، پایدارکننده pH و جایگزینی زیست تخریبپذیر برای فسفاتها استفاده میشود.
۶- کاربرد تری سدیم سیترات در نوشیدنیها چیست؟
بهعنوان تنظیمکننده اسیدیته، عامل پایدارکننده و بهبوددهنده طعم در نوشیدنیهای گازدار، آبمیوهها و مکملهای ورزشی به کار میرود.
۷- آیا تری سدیم سیترات مادهای ایمن است؟
بله، توسط سازمانهای نظارتی مانند FDA و EFSA بهعنوان مادهای ایمن (GRAS) در مقادیر مجاز شناخته شده است.
۸- کاربرد تری سدیم سیترات در خون چیست؟
به عنوان عامل ضدانعقاد (Anticoagulant) با جذب یونهای کلسیم از خون، از لخته شدن آن جلوگیری میکند و در کیسههای خون و آزمایشهای هماتولوژی کاربرد دارد.
۹- تفاوت تری سدیم سیترات و اسید سیتریک چیست؟
تری سدیم سیترات نمک قلیایی اسید سیتریک است و خاصیت خنثیکننده اسید دارد، در حالی که اسید سیتریک خاصیت اسیدی دارد.
۱۰- فرمول شیمیایی تری سدیم سیترات چیست؟
فرمول آن Na₃C₆H₅O₇ است و جرم مولی آن حدود ۲۵۸ گرم بر مول میباشد.
جمعبندی
تری سیترات سدیم یک ماده کلیدی و بسیار پرکاربرد است که در فرمولاسیونهای صنعتی، دارویی، غذایی، آزمایشگاهی و شیمیایی نقش حیاتی دارد. انتخاب گرید مناسب (تری سدیم سیترات خشک یا دو آبه)، توجه به مستندات کیفیت مانند USP، FCC و ®Emprove، و رعایت نکات ایمنی در هنگام نگهداری و استفاده، از اهمیت بالایی برخوردار هستند.
برای بازدید از فروشگاه و سفارش تری سدیم سیترات مرک و سایر محصولات شیمیایی،کلیک کنید:
سیلور شیمی –
ما تلاش کردهایم تمامی اطلاعات فنی مربوط به این محصول را بهصورت دقیق و جامع در اختیار شما قرار دهیم. در صورتی که نیاز به بررسی جزئیات بیشتر دارید، میتوانید به صفحه اختصاصی این محصول در سایت شرکت مرک (Merck) مراجعه نمایید.
برای اطلاع از قیمت بهروز، موجودی و ثبت سفارش، لطفاً به بخش «سفارش محصول» از منوی بالای صفحه مراجعه کرده و از طریق یکی از راههای ارتباطی درجشده با ما در تماس باشید.
در صورت داشتن هرگونه سوال یا نیاز به مشاوره تخصصی، خوشحال میشویم در بخش نظرات پاسخگوی شما باشیم.