توضیحات
تری کلرو اتیلن (Trichloroethylene) که با نام اختصاری TCE نیز شناخته میشود، یک ترکیب آلی کلردار است که به صورت بیرنگ، فرار و با بویی شیرین (تقریبا شبیه کلروفرم) و نافذ وجود دارد. این ماده به عنوان یکی از مهمترین حلالهای صنعتی در قرن بیستم شناخته میشود و کاربرد گستردهای در تمیزکاری قطعات فلزی، استخراج چربیها و فرآیندهای شیمیایی داشته است. با وجود عملکرد مؤثرش بهعنوان حلال، استفاده از آن نیازمند توجه ویژهای به نکات ایمنی و زیستمحیطی است. این ماده منشا طبیعی ندارد و به طور مصنوعی و روش سنتزی تهیه میشود.
از دههی ۷۰ میلادی📜، مصرف TCE در صنایع دارویی و غذایی به علت سمی بودن آن، در بسیاری از کشورها ممنوع 🚫 شده است.
قیمت و خرید تری کلرو اتیلن از سیلور شیمی
محصول عرضهشده توسط سیلور شیمی دارای درجه خلوص صنعتی بالا، بستهبندی استاندارد است و محصول شرکت معتبر AGC (Asahi Glass Company) ژاپن میباشد. شرکت AGC یکی از برندهای مطرح ژاپنی در زمینه تولید ترکیبات شیمیایی با خلوص بالا ✅ است.
اعتبار محصول از آنجاست که AGC جزو تأمینکنندگان جهانی در زمینه تولید مواد شیمیایی تخصصی با استانداردهای دقیق جهانی شناخته میشود.
این محصول با خلوص صنعتی بالا و کیفیت تضمینشده عرضه میشود.
برای اطلاع از قیمت تری کلرو اتیلن و سفارش محصول،کلیک کنید:
تری کلرو اتیلن چیست؟
تری کلرو اتیلن یا TCE یک هیدروکربن کلردار غیرقابل اشتعال با فرمول مولکولی C₂HCl₃ است که از سه اتم کلر و یک پیوند دوگانه بین کربنها تشکیل شده و نام آیوپاک آن تری کلرو اتن است. از آن در گذشته به عنوان بیهوشکنندهی پزشکی💉 استفاده میشد، اما امروزه بیشتر به عنوان یک حلال صنعتی قدرتمند در تمیزکاری قطعات فلزی و الکترونیکی کاربرد دارد. این ماده به دلیل تبخیر سریع و قدرت حلالیت بالا، در حذف چربی و آلودگیهای صنعتی بسیار مؤثر است.
این ماده با محیط زیست سازگار نیست و رها کردن آن در جای نامناسب باعث سمی شدن خاک می شود.
TCE با فراریت بالای خود میتواند طی یک زمان کم به شکل گازی درآید و بخارات سمی تولید می کند.
خواص شیمیایی و فیزیکی تری کلرو اتیلن
| ویژگی | مقدار / مشخصات |
|---|---|
| فرمول شیمیایی | C₂HCl₃ |
| جرم مولی | ۱۳۱.۳۹ گرم بر مول |
| حالت فیزیکی | مایع شفاف و بیرنگ |
| نقطه جوش | ۸۷.۲°C |
| نقطه ذوب | ۷۳- درجه سانتیگراد |
| چگالی | ۱.۴۶ گرم بر سانتیمتر مکعب |
| فشار بخار | ۵۸ میلیمتر جیوه در ۲۵°C |
| انحلالپذیری در آب | اندک (۱.۲۸ گرم در لیتر در دمای ۲۵°C) |
| انحلال پذیری در ترکیبات آلی | خوب |
| بوی مشخص | بوی شیرین و نافذ |
| فراریت | دارد |
| قابلیت اشتعال | غیرقابل اشتعال، اما بخارات آن میتواند در صورت تماس با شعله یا گرمای شدید انفجاری باشد. |
مدل گلوله و میله سه بعدی تری کلرو اتیلن
ویژگیهای تری کلرو اتیلن
✅ حلالیت بالا برای چربیها و روغنها:
تری کلرو اتیلن قادر است چربیها، روغن ها، موم ها و رزینهای آلی را بهراحتی حل کند و در فرآیندهای دگریسینگ (چربیزدایی) عالی عمل کند.
✅ فراریت بالا:
این ماده دارای نقطه جوش پایین است که باعث تبخیر سریع در دمای محیط میشود و نیازی به خشککردن مجدد سطح قطعه نیست (بعد از استفاده بر سطح باقی نمیماند).
✅ پایداری شیمیایی نسبی:
TCE در برابر حرارت و نور مستقیم🌤 مقاوم است اما در حضور فلزات و رطوبت ممکن است به ترکیبات سمی تجزیه شود.
✅ ویسکوزیته پایین:
جریانپذیری بالای این ماده آن را برای پوششدهی یکنواخت سطوح و نفوذ در ترکها مناسب کرده است.
✅ غیرقابل اشتعال:
برخلاف بسیاری از حلالها، تری کلرو اتیلن بهراحتی شعلهور🔥 نمیشود، که ایمنی نسبی بیشتری فراهم میکند (با وجود آن که بخارات آن میتوانند خطرناک باشند).
✅ چگالی بالا نسبت به آب:
TCE در ترکیب با آب 💧 میتواند سیستمی دو فازی به وجود آورد و به دلیل اینکه از آب چگالتر است (چگالی آن ۴۶ درصد بیشتر از آب است) در قسمت پایینی این سیستم جای می گیرد. این ویژگی در جداکردن فازها در حلالهای چندجزئی اهمیت دارد.
✅ خورندگی:
تریکلرواتیلن به خودی خود خورنده نیست و این خورندگی غیر مستقیم آن به دلیل حضور اتم کلر در ساختار این ترکیب است.
TCE در حضور رطوبت و اکسیژن، بهآرامی تجزیه میشود و تولید اسید هیدروکلریک (HCl) میکند و میتواند باعث خوردگی فلزاتی مانند آلومینیوم، منیزیم و روی شود.
✅ سمی بودن:
این ماده سمی و سرطانزا است و قرار گرفتن طولانی مدت در معرض آن میتواند به کبد، کلیه و سیستم عصبی مرکزی آسیب برساند. بخارات آن باید در سیستم تهویه مناسب کنترل شوند.
کاربردهای تری کلرو اتیلن
۱- چربیزدایی قطعات فلزی در صنایع خودروسازی و هوافضا:
• یکی از کاربردهای اصلی TCE در تمیزکاری صنعتی برای حذف چربی و روغن از سطوح فلزی در صنایع خودروسازی⚙، هوافضا و تولیدات سنگین قبل از رنگکاری یا مونتاژ است.
• تری کلرو اتن به خصوص در دستگاههای بخارشوی فلزات (vapor degreasing) استفاده میشود.
۲- حلال استخراجی در صنایع شیمیایی:
• در برخی فرایندهای استخراج، از تریکلرواتیلن برای جدا کردن ترکیبات آلی از مخلوطهای پیچیده استفاده میشود.
• بهدلیل قطبیت متوسط و چگالی بالا، برای جداسازی برخی ترکیبات غیرقطبی یا نیمهقطبی مفید است.
۳- حلال در تولید مواد شیمیایی:
• تریکلرواتیلن بهعنوان واسطه واکنش یا حلال واکنشها در سنتز برخی مواد شیمیایی استفاده میشود.
• بهطور خاص، در تولید ترکیبات کلردار دیگر، یا بهعنوان پایهای برای تولید سایر حلالهای صنعتی استفاده میشود.
۴- استخراج کافئین از قهوه:
• در گذشته از تری کلرو اتیلن برای دکافئینهکردن قهوه☕ استفاده میشد. هرچند امروزه به دلیل سمیت بالا و نگرانیهای سلامتی، استفاده از آن در صنایع غذایی ممنوع شده است.
• این ماده جای خود را به حلالهای ایمنتری مانند دیاکسید کربن فوق بحرانی یا اتیل استات داده است.
۵- در تولید HFC-134a:
• از آن بهعنوان ماده اولیه در سنتز برخی گازهای سردکننده نوین (هیدروفلوئوروکربنها) استفاده میشود.
۶- صنایع نساجی و چرم:
• در گذشته از تریکلرواتیلن برای پاککردن لکه از پارچهها🧣 و چرم استفاده میشد.
• گاهی هم برای نرمکردن چرم یا حلکردن چسبها در تولید کیف👜 و کفش🥾 کاربرد داشت.
• اما بهدلیل سمیت و مقررات زیستمحیطی، استفاده از آن در این صنعت بسیار کاهش یافته و جایگزینهایی مثل پرکلرواتیلن یا سیلیکونها بیشتر استفاده میشوند.
۷- استفاده در صنایع الکترونیک:
• برای تمیزکاری دقیق قطعات الکترونیکی💻، مدارهای چاپی (PCB) و اتصالات فلزی قبل از لحیمکاری استفاده میشود (تبخیر کامل دارد و اثر آن روی مدارها باقی نمیماند).
۸- افزودنی در ترکیبات چسب و رنگهای خاص:
• به عنوان حلال در فرمولاسیون چسبها، لاکها و رنگهای صنعتی خاص بهکار میرود. بهخصوص در چسبهایی که برای مصارف مهندسی یا صنعتی سنگین (برای بهبود خواص جریانپذیری و چسبندگی) استفاده میشوند.
۹- کاربرد به عنوان داروی بیهوشی:
• در دهههای میانی قرن ۲۰📜 (۱۹۴۰ تا ۱۹۷۰)، تریکلرواتیلن بهعنوان داروی استنشاقی بیهوشی مورد استفاده قرار میگرفت. بهویژه در زایمان و جراحیهای سبک کاربرد داشت و با نام تجاری “Trilene” شناخته میشد.
• اما بعد ها مشخص شد که TCE میتواند باعث آسیب کبدی، کلیوی، سمیت قلبی و حتی سرطان شود. اثرات مخرب آن بر سیستم عصبی مرکزی نیز مشاهده شد (سرگیجه، حالت تهوع و خوابآلودگی).
• در نتیجه، از دهه ۱۹۷۰ به بعد، استفاده از آن در بیهوشی، غیراستاندارد و ممنوع شد و جای خود را به داروهای بیخطرتر مانند ایزوفلوران، انفلوران و سووفلوران داد.
مراحل تولید تری کلرو اتیلن
روش مدرن: تولید تریکلرواتیلن از اتیلن (روش صنعتی رایج)
🟪 مرحله اول: کلردار کردن اتیلن برای تولید ۱,۲-دیکلرواتان
CH۲=CH۲ + Cl۲ → ClCH۲CH۲Cl
🟥 شرایط واکنش:
• دما: ۵۰–۹۰ درجه سانتیگراد
• کاتالیزور: فریک کلرید (FeCl₃) یا نور فرابنفش (UV)
🟪 مرحله دوم: کلردار کردن ۱,۲-دیکلرواتان برای تولید تریکلرواتیلن
ClCH۲CH۲Cl + ۲Cl۲ → ClCH=CCl۲ + ۳HCl
🟥 شرایط واکنش:
• دما: حدود ۴۰۰ درجه سانتیگراد
• کاتالیزور: ترکیب کلرید پتاسیم و آلومینیوم کلرید (KCl + AlCl₃)، یا کربن متخلخل
• این واکنش در فاز بخار انجام میشود.
• محصول جانبی ممکن: تتراکلرواتیلن (CCl₂=CCl₂)، بهویژه اگر مقدار کلر زیاد باشد.
• جداسازی نهایی از طریق تقطیر جزء به جزء انجام میشود.
روش قدیمی: تولید تریکلرواتیلن از استیلن
🟪 مرحله اول: کلردار کردن استیلن برای تولید ۱,۱,۲,۲-تتراکلرواتان
HC≡CH + ۲Cl۲ → Cl۲CHCHCl۲
🟥 شرایط واکنش:
• دما: حدود 90 درجه سانتیگراد
• کاتالیزور: فریک کلرید (FeCl₃)
• واکنش در فاز مایع انجام میشود.
🟪 مرحله دوم: دهیدروکلرینه کردن تتراکلرواتان برای تولید تریکلرواتیلن
حالت اول (در فاز مایع با آهک):
۲Cl۲CHCHCl۲ + Ca(OH)۲ → ۲ClCH=CCl۲ + CaCl۲ + ۲H۲O
🟥 شرایط واکنش:
• واکنش در محلول آبی آهک (Ca(OH)₂)
• دما: حدود ۱۰۰–۱۵۰ درجه سانتیگراد
حالت دوم (در فاز بخار):
Cl۲CHCHCl۲ → ClCH=CCl۲ + HCl
🟥 شرایط واکنش:
• دما: ۳۰۰–۵۰۰ درجه سانتیگراد
• کاتالیزور: کلرید کلسیم (CaCl₂) یا کلرید باریم (BaCl₂)
• واکنش در فاز بخار و سیستم پیوسته
بازار خرید و فروش جهانی TCE
بازار جهانی تری کلرو اتیلن طی دهههای اخیر تحت تأثیر سیاستهای زیستمحیطی قرار گرفته است. استفاده از این ماده در اتحادیه اروپا و آمریکا به شدت کنترل شده، اما همچنان در کشورهای آسیایی، خاورمیانه و برخی بخشهای آمریکای جنوبی تقاضای بالایی دارد.
طبق تحلیل بازار جهانی:
• بزرگترین تولیدکنندگان جهانی این ماده شرکت های AGC (ژاپن)، Occidental Chemical (آمریکا)، SRF (هند)، Dongying (چین) هستند.
• به دلیل نبود جایگزینهای اقتصادی و کارایی بالای TCE در کاربردهای صنعتی حتی در کشور های درحال توسعه هم شاهد مصرف بالای آن هستیم.
• مقررات سختگیرانه و نگرانیهای زیستمحیطی بهخصوص در مورد خطرات استنشاق و نشت به آبهای زیرزمینی از چالش های مهم بازار TCE است.
رعایت نکات ایمنی در نحوه استفاده و نگهداری
این ماده جزو محصولاتی از مواد شیمیایی است که باید در نحوه استفاده و نگهداری از آن توجه ویژهای داشت و از آثار زیانبار زیست محیطی آن جلوگیری کرد:
⚠ تجهیزات حفاظت فردی (PPE) الزامی:
• ماسک یا هود مکش: برای جلوگیری از استنشاق بخارات، استفاده از ماسک😷 با فیلتر آلی یا هود بخارگیر آزمایشگاهی الزامی است (تنفس بخارات تری کلرو اتیلن میتواند اثرات عصبی و تنفسی ایجاد کند).
• عینک ایمنی🥽: از نوع ضد بخار و مقاوم در برابر مواد شیمیایی.
• دستکش ضد مواد شیمیایی: تماس پوستی مستقیم با TCE ممکن است باعث تحریک یا خشکی پوست شود. ترجیحاً از نیتریل یا ویتون استفاده شود (لاتکس معمولی مناسب نیست).
• لباس مقاوم: پیشبند ضد مواد شیمیایی یا روپوش آزمایشگاهی🥼.
• کفش بسته و مقاوم: برای جلوگیری از تماس احتمالی با نشت مواد.
⚠ نکات ایمنی هنگام استفاده:
• از تماس مستقیم با پوست و چشم👁 جلوگیری شود: در صورت تماس، محل را بلافاصله با آب زیاد بشویید(به پزشک مراجعه کنید).
• از خوردن، آشامیدن یا سیگار کشیدن🚬 در محل کار با ماده پرهیز کنید.
• آن را از منابع حرارتی یا جرقه💥 دور نگه دارید. اگرچه خود ماده غیرقابل اشتعال است، اما در دمای بالا ممکن است به مواد سمی و قابل اشتعال مثل فسژن تجزیه شود.
• در صورت ریختن روی سطح محل را با مواد جاذب خنثیکننده (مثل خاک رس یا ورمیکولیت) تمیز کنید. از تی🧹 و آب معمولی استفاده نکنید چون باعث پخش ماده میشود.
⚠ شرایط نگهداری ایمن:
• ظرف مناسب: از ظروف شیشهای یا فلزی با پوشش مقاوم در برابر خوردگی استفاده شود، ظرف دربدار باشد و محکم بسته شود.
• دمای مناسب🌡: در دمای پایین و ثابت نگهداری شود (ترجیحاً زیر ۲۵ درجه سانتی گراد).
• دور از نور و گرما: در محل سایه، خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری کنید.
• قفل و برچسبگذاری: روی ظرف باید برچسب هشداردهنده مواد خطرناک نصب شده باشد.
• دور از مواد ناسازگار: درکنار موادی مانند فلزات فعال (آلومینیوم، منیزیم)، بازهای قوی و اکسیدکنندهها نگهداری نشود.
⚠ نکات زیستمحیطی:
از مشکلات قابل توجه این ماده، راه یافتن به آب های زیرزمینی و وجود مقدار کمی از آن در آب های آشامیدنی است. وارد شدن فاضلاب های صنعتی به طبیعت، آلودگی آبهای زیرزمینی که بخشی از منابع آب شیرین هستند را تقویت میکند، پس به نکات زیر توجه داشته باشید:
• هرگز TCE را در فاضلاب، خاک یا زهکشها تخلیه نکنید.
• نشت به محیط میتواند آبهای زیرزمینی🌊 را برای سالها آلوده کند.
سوالات متداول
۱- عوارض تری کلرو اتیلن برای انسان چیست؟
استنشاق یا تماس مداوم با تری کلرو اتیلن ممکن است باعث تحریک چشم و دستگاه تنفسی، آسیب به کبد و کلیهها و سرگیجه شود. در مواجهه طولانیمدت، حتی اثرات سرطانزا دارد. استفاده از تجهیزات ایمنی درهنگام کار با این ماده الزامی است.
۲- آیا تری کلرو اتیلن قابل حل در آب است؟
بله، اما میزان انحلال آن در آب پایین است. در دمای ۲۵ درجه سانتیگراد، حدود ۱.۲۸ گرم در لیتر از تری کلرو اتیلن در آب حل میشود. با این حال، در بسیاری از حلالهای آلی مانند الکل، اتر و کلروفرم کاملاً حل میشود.
۳- تفاوت تری کلرو اتیلن و تتراکلرو اتیلن چیست؟
تری کلرو اتیلن (TCE): دارای فرمول C₂HCl₃ است و نقطه جوش پایینتری دارد (~۸۷°C)؛ اغلب برای چربیزدایی استفاده میشود. تتراکلرو اتیلن (PCE): دارای فرمول C₂Cl₄ است، نقطه جوش بالاتر (~۱۲۱°C) دارد و بیشتر در خشکشویی و تمیزکاری خشک کاربرد دارد. در کل، PCE پایدارتر است اما TCE فرارتر و سمیتر محسوب میشود.
۴- آیا تری کلرو اتیلن در طبیعت تجزیه میشود؟
تری کلرو اتیلن در محیط زیست نسبتاً پایدار است، اما در شرایط خاص (مانند حضور باکتریهای خاص در محیط بیهوازی خاک یا آبهای زیرزمینی) میتواند تجزیه شود. با این حال، تجزیه آن کند بوده و نشت آن به آبهای زیرزمینی یکی از نگرانیهای زیستمحیطی است.
۵- آیا تری کلرو اتیلن با فلزات واکنش میدهد؟
بله، در حضور فلزات واکنشپذیر مانند آلومینیوم یا منیزیم و رطوبت، TCE میتواند ترکیبات خطرناک (مانند فسژن) تولید کند، بنابراین باید از تماس مستقیم آن با فلزات فعال خودداری شود.
جمعبندی
تری کلرو اتیلن همچنان یکی از حلالهای صنعتی قدرتمند و پرکاربرد در صنایع مدرن است. با وجود برخی محدودیتهای زیستمحیطی، کاربردهای آن در صنایع خاص همچنان ادامه دارد و کیفیت برندهایی مانند AGC، انتخاب این محصول را مطمئنتر میکند.
برای بازدید از فروشگاه و سفارش تری کلرو اتیلن و سایر محصولات شیمیایی،کلیک کنید:
سیلور شیمی –
ما تلاش کردهایم تمامی اطلاعات فنی مربوط به این محصول را بهصورت دقیق و جامع در اختیار شما قرار دهیم. در صورتی که نیاز به بررسی جزئیات بیشتر دارید، میتوانید به صفحه اختصاصی این محصول در سایت شرکت مرک (Merck) مراجعه نمایید.
برای اطلاع از قیمت بهروز، موجودی و ثبت سفارش، لطفاً به بخش «سفارش محصول» از منوی بالای صفحه مراجعه کرده و از طریق یکی از راههای ارتباطی درجشده با ما در تماس باشید.
در صورت داشتن هرگونه سوال یا نیاز به مشاوره تخصصی، خوشحال میشویم در بخش نظرات پاسخگوی شما باشیم.