توضیحات
سدیم هیدروژن کربنات (Sodium Hydrogen Carbonate) که بیشتر با نام جوش شیرین (Baking Soda) شناخته میشود، یک ترکیب شیمیایی سفیدرنگ⬜، کریستالی و بدون بو با فرمول شیمیایی NaHCO₃ است. جوش شیرین دارای خاصیت قلیایی ملایم است و به همین دلیل در مصارف مختلفی از جمله صنایع غذایی🍪، دارویی💊، آرایشی💄، شیمیایی🧪 و حتی محیطزیست🌱 (جوش شیرین یک ترکیب غیرسمی و زیستسازگار است) به کار میرود.
استفاده از سدیم هیدروژن کربنات به قرن ۱۸ میلادی📜 برمیگردد. در سال ۱۷۹۱، شیمیدان فرانسوی نیکلاس لبلانک، فرآیندی برای تولید کربنات سدیم از نمک طعام🧂 و اسید سولفوریک ابداع کرد که مقدمهای بر تولید جوش شیرین بود. در سال ۱۸۴۶، دو نانوای آمریکایی به نامهای آستین چرچ و جان دوایت توانستند جوش شیرین را به شکل صنعتی تولید کنند و آن را به بازار عرضه نمایند.
در ابتدا این ماده تنها به عنوان یک عامل ورآورنده در پخت نان🍞 استفاده میشد، اما با گذشت زمان، خواص شیمیایی آن کشف شد و کاربردهای گستردهای در پزشکی، صنایع شیمیایی و حتی محیطزیست پیدا کرد. امروزه، جوش شیرین یکی از ارزانترین و در دسترسترین ترکیبات شیمیایی جهان است.
قیمت و خرید جوش شیرین از سیلور شیمی
محصول ارائه شده توسط سیلور شیمی، سدیم هیدروژن کربنات EMPROVE® ESSENTIAL است که دارای استانداردهای بینالمللی Ph. Eur., BP, ChP, JP, USP, FCC, E 500 میباشد.
این محصول دارای استانداردهای بینالمللی زیر است:
✅ .Ph.Eur: دارونامه📋 اروپا🇪🇺 (European Pharmacopoeia) – تضمین کیفیت دارویی در اروپا.
✅ BP: دارونامه📋 بریتانیا (British Pharmacopoeia) – استانداردهای دارویی انگلستان.
✅ ChP: دارونامه📋 چین (Chinese Pharmacopoeia) – استانداردهای تولید مواد دارویی در چین.
✅ JP: دارونامه📋 ژاپن (Japanese Pharmacopoeia) – استاندارد کیفیت دارویی ژاپن.
✅ USP: دارونامه📋 ایالات متحده (United States Pharmacopoeia) – مهمترین مرجع کیفیت دارویی آمریکا.
✅ FCC: Food Chemicals Codex – استاندارد جهانی مواد شیمیایی خوراکی.
✅ E 500: کد افزودنی غذایی برای بی کربنات سدیم در اتحادیه اروپا.
شرکت SAFC یکی از زیرمجموعههای MERCK آلمان است که در زمینه تولید مواد شیمیایی با گریدهای دارویی، آزمایشگاهی و صنعتی فعالیت دارد. محصولات این برند به دلیل کیفیت بالا و تطابق با استانداردهای جهانی، در صنایع حساس مانند داروسازی و بیوتکنولوژی استفاده گستردهای دارند.
برای اطلاع از قیمت سدیم هیدروژنکربنات (جوششیرین) و سفارش محصول،کلیک کنید:
سدیم هیدروژن کربنات (جوش شیرین) چیست؟
سدیم هیدروژنکربنات یک نمک قلیایی ملایم است که از سدیم (+Na) به عنوان کاتیون و یون هیدروژن کربنات (-HCO3) به عنوان آنیون تشکیل شده است. این ماده در دمای اتاق پایدار بوده اما در دمای بالا (بیش از ۵۰ درجه سانتی گراد🌡) به سدیم کربنات، آب و دیاکسیدکربن تجزیه میشود. جوش شیرین به دلیل خواص ضداسیدی، تمیزکنندگی و بافری، مادهای چندمنظوره در صنایع مختلف به شمار میرود.
این ماده بهطور طبیعی در معادن به شکل معدنی، به نام ناهکولیت (Nahcolite) که بخشی از ماده معدنی در محلول چشمه های معدنی است، یافت میشود و همچنین بهصورت صنعتی از کربنات سدیم و دیاکسید کربن تولید میگردد.
نامگذاری آیوپاک این محصول سدیم هیدروژن کربنات است، اما آن را به نامهای دیگری مانند: جوششیرین (نام بازاری)، بیکینگ سودا، بی کربنات سدیم، سودای نانوایی (غیر رایج) میشناسند.
خواص شیمیایی و فیزیکی سدیم هیدروژنکربنات
| ویژگی | مقدار / مشخصات |
|---|---|
| فرمول شیمیایی | NaHCO₃ |
| جرم مولی | ۸۴.01g/mol |
| نقطه ذوب | ۵۰ درجه سانتیگراد (تجزیه قبل از ذوب کامل) |
| حلالیت در آب (۲۵ درجه سانتی گراد) | ۹.۶ گرم در ۱۰۰ میلیلیتر |
| شکل ظاهری | پودر یا کریستال سفید |
| مقدار PH | ۸.۶ (۲۰ درجه سانتی گراد، ۵۰ گرم بر لیتر در آب) |
| بوی خاص | بدون بو |
| چگالی | ۲.۲۲ گرم بر سانتی متر مکعب در ۲۰ درجه سانتی گراد |
| پایداری | پایدار در شرایط خشک و خنک |
| طعم | تلخ |
| دمای جوش | ۸۵۱ درجه سلسیوس |
ویژگی و کاربردهای سدیم هیدروژن کربنات
‼قبل از مصرف خوراکی یا درمانی سدیم هیدروژن کربنات، بهخصوص در مقادیر بالا، حتماً با پزشک یا متخصص مشورت شود.
۱- ایمن، غیرسمی و زیست سازگار:
• سدیم هیدروژن کربنات یک ترکیب خوراکی، تأیید شده توسط مراجع معتبر بینالمللی مثل USP، FCC و E500 است.(نمونه موجود در سیلور شیمی)
• در دوز مجاز برای انسان و حیوانات بیخطر است.
• پس از مصرف یا دفع، به راحتی در طبیعت تجزیه ♻ میشود و آلودگی زیستمحیطی ایجاد نمیکند.
• همین ویژگی باعث شده که در صنایع غذایی، داروسازی و حتی محصولات مراقبت شخصی (مثل خمیردندان) استفاده شود.
۲- پایداری شیمیایی:
• در شرایط معمولی دما🌡 و فشار، جوششیرین مادهای پایدار است.
• واکنشپذیری کمی دارد و تا زمانی که در معرض گرمای شدید یا اسید قوی قرار نگیرد، تغییر شیمیایی محسوسی نمیکند.
• این پایداری باعث میشود در انبارداری و حملونقل ✈ بدون خطر نگهداری شود.
• در دمای حدود ۵۰ تا ۲۰۰ درجه سانتیگراد تجزیه شده و CO₂ آزاد میکند.
۳- در دسترس بودن:
• از نظر تولید صنعتی، این ماده با فرآیندهایی مثل روش سولوی (Solvay) به مقدار زیاد ساخته میشود.
• تولیدکنندگان متعددی در سراسر دنیا فعال هستند (از جمله SAFC/Merck).
• به دلیل این عرضه گسترده، همواره در بازار جهانی موجود است و قیمت 💵 آن نسبتاً ثابت میماند.
۴- عامل بافری (Buffer):
• جوش شیرین خاصیت بافرینگ (به دلیل خاصیت قلیایی ملایم) دارد، یعنی میتواند pH محلول را در یک بازه مشخص حفظ کند.
• در محلول آبی، بین سدیم هیدروژن کربنات و کربنیک اسید یک تعادل ایجاد میشود که از تغییرات شدید pH جلوگیری میکند.
• این ویژگی در صنایع غذایی (مثل کنترل اسیدیته خمیر) و آزمایشگاهها بسیار کاربرد دارد.
۵- عامل گاززا (Leavening Agent):
• در ترکیب با اسید(مثل سرکه یا اسید سیتریک) یا در دماهای بالاتر از ۵۰ درجه سانتیگراد شروع به تجزیه کرده و CO₂ آزاد میکند.
• این واکنش در صنایع غذایی برای پف دادن خمیر (عامل ورآورنده در نان🍞، کیک🎂 و شیرینی🍪) و در صنایع شیمیایی برای ایجاد حباب یا کف مورد استفاده قرار میگیرد.
🟪 معادله واکنش:
(H۲O) + (CO2↑) + (Na+) ← (H+) + (NaHCO3)
۶- تمیزکننده ملایم و ضدعفونی کننده:
• ذرات ریز جوش شیرین خاصیت سایندگی بسیار خفیفی دارند که بدون آسیب به سطح، لکهها (به خوصول لکه های اسیدی) و چربیها را جدا میکند.
• به دلیل این ویژگی، در پاککنندههای خانگی (در فرمولاسیون پودرهای لباسشویی و پاککنندهها) و خمیردندانها به کار میرود.
• تمیز کردن سینک ظرفشویی: جوش شیرین با آب مخلوط و روی سینک تماس داده شود، پس از شستشو سینک درخشان میشود.
• از بین بردن باکتری، انگل، کپک و قارچ (در کشاورزی و ضدعفونی کردن استخرها🏊♀️).
• لایه بردار: جوششیرین وقتی با آب مخلوط شود، حالت خمیری شکل میگیرد و میتوان روی صورت گذاشت و با آب ملایم صورت را شست. (‼برای این کار با پزشک متخصص مشورت کنید.)
• درمان نیش زدگی: هنگامی که با نیش حشرات گزیده شدید، جوش شیرین را به صورت خمیر، روی بخش های نیش خورده قرار دهید تا ورم کاهش پیدا کند. (‼برای این کار با پزشک متخصص مشورت کنید.)
۷- جذبکننده بو:
• جوش شیرین میتواند، برخی ترکیبات اسیدی (بوی بد سرکه) موجود در هوا که منجر به بوهای نامطبوع میشوند را خنثی کند.
• همین ویژگی باعث شده که در یخچالها، کفشها🥾، قالیها و حتی جعبههای نگهداری حیوانات به عنوان بوگیر استفاده شود.
• در کتابخانه ها از جوش شیرین برای از بین بردن بوی کپک های موجود در بین صفحه های کتاب ها 📚 استفاده میشود.
۸- جذب کننده رطوبت:
• جوش شیرین خاصیت جذب رطوبت دارد، ولی در مقایسه با مواد جاذب رطوبت قوی مثل سیلیکاژل، خیلی ضعیفتر عمل میکند.
• اگر برای این کار استفاده شود، باید هر چند هفته یک بار تعویض گردد چون بعد از اشباع شدن، اثر آن کم میشود.
۹- خنثیکننده اسیدها:
• سدیم هیدروژنکربنات یک باز ضعیف است و میتواند با اسیدها واکنش داده و آنها را خنثی کند.
• تصفیه آب💧: برای تنظیم pH آب و حذف ناخالصیها کاربرد دارد.
• برای کنترل pH خاک در کشاورزی استفاده میشود.
• در صنایع شیمیایی و دارویی، برای کنترل pH و جلوگیری از اسیدی شدن محیط استفاده میشود.
• درمان سوزش معده و رفلاکس: اگر اسید معده به هردلیل بیش از اندازه باشد، باعث درد، التهاب و خونریزی🩸معده میشود. راهکار این مشکل استفاده از ضد اسید هاست که جوش شیرین به دلیل خاصیت بازی که دارد یک ضد اسید به شمار میرود. در پزشکی به شکل محلول از جوش شیرین، برای درمان اسیدوز متابولیک یا خنثی کردن اسید معده استفاده میشود. (‼البته با تجویز پزشک)
‼اگر جوششیرین در مدت طولانی استفاده شود، حتی ممکن است معده اسید بیشتری تولید کند.
🟪 واکنش جوششیرین با اسید معده:
NaHCO3(aq) + HCl(aq) → NaCl(aq) + CO2(g) + H20(l)
بازار خرید و فروش جهانی
بازار جهانی بی کربنات سدیم در سالهای اخیر رشد پایداری داشته و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ با نرخ رشد سالانه حدود ۵% ادامه یابد.
📈عوامل کلیدی رشد:
🟩 افزایش مصرف در صنایع غذایی و نوشیدنی.
🟩 رشد بازار داروهای بدون نسخه (OTC) مخصوصاً آنتیاسیدها.
🟩 افزایش کاربردهای صنعتی در تصفیه آب و آتشنشانی.
🟩 گرایش به مواد شیمیایی دوستدار محیط زیست.
🟩 رشد صنعت داروسازی و افزایش آگاهی از محصولات طبیعی، بازار این ماده را بیشتر تقویت میکند.
آسیا-اقیانوسیه (به ویژه چین و هند) بزرگترین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان هستند، و بخش عمده مصرف در صنایع غذایی و شویندهها انجام میشود. درحالی که اروپا و آمریکای شمالی بازارهای پایدار و باکیفیت را شکل میدهند.
عوارض احتمالی جوش شیرین
با وجود اینکه جوش شیرین در مقادیر کم و در شرایط استاندارد ایمن است، اما مصرف یا استفاده نادرست از آن میتواند عوارضی به همراه داشته باشد:
‼عوارض گوارشی:
• مصرف بیشازحد میتواند باعث نفخ ( به دلیل اینکه دی اکسید کربن بیشتری نیز تولید می شود)، افزایش گاز معده، تهوع و یوبوست (تجمع بیش از حد بازها در بدن) شود.
• مصرف زیاد آن برای افرادی با معده حساس یا بیماریهای گوارشی توصیه نمیشود، زیرا جوش شیرین ضد اسید است و باعث خنثی کردن اسید معده می شود و در هضم غذا اختلال ایجاد میکند.
• استشمام جوش شیرین ممکن است باعث سوزش در بینی یا گلو شود.
‼اختلال در تعادل الکترولیتها:
• مصرف مقادیر بالا میتواند باعث افزایش سدیم خون (هیپرناترمی) شود که منجر به فشار خون بالا، تورم اندامها و بیحالی خواهد شد.
‼آلکالوز متابولیک:
• استفاده بیشازحد میتواند pH خون را بیش از حد قلیایی کرده و مشکلاتی مانند گیجی، اسپاسم عضلات یا حتی اختلالات تنفسی ایجاد کند.
‼تداخل دارویی:
• ممکن است با داروهایی مانند آنتیبیوتیکها، داروهای ضد قارچ و داروهای قلبی تداخل داشته باشد و اثربخشی آنها را کاهش یا افزایش دهد.
‼حساسیت پوستی:
• تماس مکرر با پوست حساس یا آسیبدیده میتواند منجر به خشکی یا تحریک پوستی شود.
‼قبل از مصرف خوراکی یا درمانی سدیم هیدروژن کربنات، بهخصوص در مقادیر بالا، حتماً با پزشک یا متخصص مشورت شود.
ساخت لامپ گدازه با جوششیرین
نکات ایمنی در نحوه استفاده و نگهداری
⚠ از استنشاق غبار آن خودداری کنید (باعث سرفه و عطسه میشود).
⚠ از بلعیدن مقدار زیاد آن خودداری کنید زیرا ممکن است منجر به تحریک دستگاه گوارش شما شود.
⚠ در صورت تماس با چشم👁، سوزش و سرخ شدن چشم از عوارض آن است و در صورت تماس با پوست های حساس سوزش شدید یا خارش پوست ممکن است به وجود بیاید. درصورت تماس با آب فراوان شستشو داده شود.
⚠ هنگام کار با مقادیر زیاد، از ماسک و دستکش استفاده کنید.
⚠ دور از مواد اسیدی قوی نگهداری گردد.
⚠ در بستهبندی دربسته و مقاوم در برابر رطوبت ذخیره گردد.
⚠ در مکان خشک و خنک و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب🌤 نگهداری شود.
سوالات متداول درباره جوش شیرین (سدیم هیدروژن کربنات)
۱. آیا جوش شیرین و بیکینگ پودر یکسان هستند؟
خیر. جوش شیرین مادهای خالص است، اما بیکینگ پودر ترکیبی از جوش شیرین و یک یا چند ماده اسیدی و گاهی نشاسته است.
۲. آیا میتوان از جوش شیرین برای سفید کردن دندان استفاده کرد؟
بله، اما باید با احتیاط و بهصورت محدود استفاده شود، چون استفاده بیشازحد ممکن است باعث ساییدگی مینای دندان شود.
۳. آیا جوش شیرین برای کاهش بوی بدن مؤثر است؟
بله، خاصیت قلیایی آن به خنثی کردن اسیدهای تولیدکننده بو کمک میکند و در ساخت دئودورانتهای طبیعی استفاده میشود.
۴. آیا جوششیرین میتواند تاریخ انقضا داشته باشد؟
بله، معمولاً عمر مفید آن حدود ۲ تا ۳ سال است. بعد از این مدت، قدرت واکنش شیمیایی آن کاهش مییابد.
۵. آیا جوششیرین برای پوست بیخطر است؟
برای پوست سالم و در استفاده کوتاهمدت معمولاً بیخطر است، اما ممکن است باعث خشکی یا تحریک پوستهای حساس شود.
۶. آیا مصرف زیاد جوش شیرین خطرناک است؟
بله، مصرف بیشازحد میتواند باعث مشکلات گوارشی، افزایش فشار خون و اختلال در تعادل الکترولیتها شود.
۷. آیا جوششیرین در کشاورزی هم کاربرد دارد؟
بله، برای تنظیم pH خاک، مقابله با قارچ گیاهان و کنترل آفات بهصورت محدود استفاده میشود.
جمعبندی
سدیم هیدروژنکربنات یا جوششیرین، یک ترکیب شیمیایی چندکاربرده، بیخطر و مقرونبهصرفه است که در صنایع غذایی، دارویی و شیمیایی اهمیت بالایی دارد. محصول ارائهشده توسط سیلور شیمی، با گرید EMPROVE® ESSENTIAL و کیفیت تضمینشده SAFC (MERCK)، گزینهای مطمئن برای کاربردهای حساس است.
برای بازدید از فروشگاه و سفارش سدیم هیدروژنکربنات (جوششیرین) و سایر محصولات شیمیایی،کلیک کنید:
سیلور شیمی –
ما تلاش کردهایم تمامی اطلاعات فنی مربوط به این محصول را بهصورت دقیق و جامع در اختیار شما قرار دهیم. در صورتی که نیاز به بررسی جزئیات بیشتر دارید، میتوانید به صفحه اختصاصی این محصول در سایت شرکت مرک (Merck) مراجعه نمایید.
برای اطلاع از قیمت بهروز، موجودی و ثبت سفارش، لطفاً به بخش «سفارش محصول» از منوی بالای صفحه مراجعه کرده و از طریق یکی از راههای ارتباطی درجشده با ما در تماس باشید.
در صورت داشتن هرگونه سوال یا نیاز به مشاوره تخصصی، خوشحال میشویم در بخش نظرات پاسخگوی شما باشیم.