توضیحات
لیتیم کلرید (LiCl) یک نمک یونی سفید تا بیرنگ و بسیار رطوبتگیر (هَیگروسکوپیک) است که در صنایع شیمیایی، الکترونیک، تولید لیتیم فلزی، باتریسازی، خشککنها (desiccants)، فرآیندهای الکترولیز و سنتزهای شیمیایی کاربرد گستردهای دارد. از ویژگیهای مهم این ترکیب میتوان به حلالیت بسیار زیاد در آب 💧، توانایی تشکیل هیدراتهای متعدد (مانند منوهیدرات، تریهیدرات و پنتاهیدرات) و رفتار الکترولیتی قوی اشاره کرد که آن را به مادهای کلیدی در فرایندهای صنعتی و آزمایشگاهی تبدیل کردهاند.
لیتیم کلراید در دو شکل آنهیدروز (خشک) و هیدراته (آبدار) در بازار موجود است و بسته به گرید، در تحلیلهای شیمیایی، مصارف صنعتی و تولید فلز لیتیم به کار میرود.
در دههٔ ۱۹۴۰ میلادی 📜، برای مدتی کوتاه کلرید لیتیم به عنوان جایگزین نمک خوراکی (سدیم کلرید) پیشنهاد شد، اما پس از مشخص شدن سمّیت و اثرات آن بر سیستم عصبی مرکزی 🧠، استفادهٔ خوراکی از آن ممنوع و تنها به مصارف صنعتی و تحقیقاتی محدود شد.
قیمت و خرید لیتیم کلرید از سیلور شیمی
لیتیم کلرید عرضه شده توسط سیلور شیمی در گرید for analysis EMSURE® ACS, Reag. Ph Eur موجود است که نشاندهنده کیفیت تحلیلی و تطابق با استانداردهای دارویی💊/تحلیلی اروپایی است.
✅ توضیح برچسب، for analysis EMSURE® ACS, Reag. Ph Eur:
• ®EMSURE: یک خط محصول از Merck است که نشاندهندهٔ گرید مناسب برای کاربردهای آنالیتیکال است؛ محصولات EMSURE معمولاً مطابق یا بالاتر از مشخصات بینالمللی ACS، Reag. Ph. Eur. و ISO تعیین میشوند و همراه COA/SDS و کنترل کیفیت دقیق عرضه میگردند. این گرید برای کاربردهایی که به حداقل ناخالصی و ثبات تحلیلی نیاز دارند، طراحی شده است.
• ACS: نشان میدهد ماده مطابق استاندارد «American Chemical Society» برای معرفهای شیمیایی (purity و آزمونهای مشخص) است.
• Reag. Ph Eur: به معنی «reagent, European Pharmacopoeia» است؛ یعنی محصول برای کاربردهای تحلیلی و کنترل کیفیت مطابق معیارهای فارماکوپهٔ اروپا تعیین شده یا قابلاستفاده است.
این کلرید لیتیم، تولید شرکت معتبر Supelco (Merck) آلمان است؛ شرکتی که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان مواد شیمیایی آزمایشگاهی با استاندارد جهانی محسوب میشود.
سیلور شیمی لیتیم کلرید را با بهترین کیفیت به شهرهای تهران، اردبیل، اصفهان و تمام نقاط ایران ارسال میکند.
برای اطلاع از قیمت به روز لیتیم کلرید مرک و سفارش محصول،کلیک کنید:
لیتیم کلرید چیست؟
لیتیم کلرید (LiCl) یک ترکیب یونی متشکل از یون لیتیم (+Li) و یون کلرید (–Cl) است. بهدلیل اندازهٔ بسیار کوچک یون لیتیم، این ترکیب نسبت به سایر کلریدهای فلزات قلیایی رفتارهای ویژهای دارد؛ از جمله حلالیت بسیار زیاد در آب 💧، تشکیل چندین نوع هیدرات (مانند مونو، تری و پنتاهیدرات)، رفتار الکترولیتی قوی و رطوبتگیری شدید (دلیکسسنس) تا حدی که در مجاورت هوا ممکن است بهصورت محلول درآید. از نظر کاربرد، LiCl به عنوان مادۀ خام اولیه در فرایندهای تولید فلز لیتیم (با الکترولیز در مذاب LiCl/KCl)، در فرآیندهای جوشکاری و براسینگ بهعنوان کمک ذوب، بهعنوان افزودنی در خشککنها و جاذبهای رطوبت (desiccants) و بهعنوان معرف در سنتزهای شیمیایی و زیست شیمیایی، بهویژه در رسوب دهی RNA از عصارههای سلولی به کار میرود.
⬅ لیتیم کلراید معمولاً از یکی از دو مسیر زیر تهیه میشود:
۱- واکنش مستقیم فلز لیتیم با گاز کلر
۲- واکنش کربنات لیتیم با اسید هیدروکلریک (HCl)، که محصول جانبی آن دی اکسید کربن (CO2) است.
خواص شیمیایی و فیزیکی لیتیم کلرید
| ویژگی | مقدار / توضیحات |
|---|---|
| جرم مولکولی | ۴۲.39g/mol |
| ظاهر | بلورهای سفید یا بیرنگ |
| نقطه ذوب | ۶۱۴°C |
| نقطه جوش | ۱۳۶۰°C (در ۱۰۱۳ هکتو پاسکل) |
| چگالی | ۲.07g/cm³ در ۲۰ درجه سانتی گراد |
| حلالیت | 832g/L |
| مقدار PH | ۶ (۲۰ درجه سانتی گراد، ۵۰ گرم بر لیتر در آب) |
| فشار بخار | ۱.۳۳ هکتو پاسکل (۵۴۷ درجه سانتی گراد) |
| چگالی ظاهری | 530kg/m3 |
| دمای ذخیره سازی | ۲-۳۰°C |
ویژگیها و کاربردهای لیتیم کلرید
۱- جاذب رطوبت قوی (Hygroscopic / Deliquescent):
• لیتیم کلرید یکی از نمکهای بسیار جاذب رطوبت است؛ در هوای مرطوب قادر است رطوبت را جذب کرده و در نهایت به محلول آبی تبدیل شود. این رفتار آن را برای کاربردهای خشککن/جاذب و نیز تنظیم رطوبت مرجع مفید میسازد.
• لیتیم کلرید از جاذبترین نمکهای شناخته شده است و حتی از CaCl₂ و MgCl₂ هم قویتر عمل میکند؛ این خاصیت ناشی از آنتالپی بالای هیدراسیون یون ⁺Li است.
✅ کاربردها:
• استفاده در خشککنها، صنایع تولید پلاستیک، سیستمهای کنترل رطوبت و نمایشگرهای رطوبت نسبی. (در رطوبت بالای ۱۱٪ RH رطوبت هوا را جذب کرده و در حدود ۳۰–۴۰٪ RH به محلول تبدیل میشود. به همین دلیل در خشککنها، استانداردسازی رطوبت (RH calibration) و فناوریهای کنترل رطوبت استفاده میشود).
۲- حلالیت بسیار بالا و رفتار یونی:
• لیتیم کلرید دارای حلالیت بسیار بالا در آب💧 و برخی حلالهای قطبی است. این ویژگی آن را به الکترولیت اصلی در فرایند الکترولیز مذاب LiCl/KCl برای تولید لیتیم فلزی و نیز در سلولهای الکتروشیمیایی تحقیقاتی تبدیل کرده است.
• کلرید لیتیم بهتنهایی نقطه ذوب بالایی دارد (۶۱۴ درجه سانتی گراد)، اما مخلوط یوتکتیک LiCl–KCl در حدود ۳۵۲ درجه سانتی گراد ذوب میشود که برای الکترولیز مناسبتر است.
✅ کاربردها:
• الکترولیز و تولید لیتیم فلزی: در فرایندهای تولید فلز لیتیم از مذاب لیتیم کلراید (معمولاً در ترکیب با KCl یا NaCl) بهعنوان الکترولیت استفاده میشود.
• الکترولیت در باتریها و سلولهای تحقیقاتی: در برخی آزمایشها و سلولهای تخصصی از محلولها یا مذابهای LiCl استفاده میشود.
• در برخی پروتکلهای جداسازی بیومولکول (مثلاً رسوب RNA) یا در محیطهای کشت تخصصی (با کنترل دقیق)، از محلولهای لیتیم برای دسترسی به خواص یونی خاص استفاده میشود.
۳- نقش در سنتزهای آلی و بیوشیمیایی:
• لیتیم کلرید در سنتزهای آلی و آلی فلزی بهعنوان نمک کمکی (additive) برای بهبود بازده، سرعت و انتخابپذیری واکنشهای کاتالیزوری، بهویژه در واکنشهای جفتسازی کربن–کربن (C–C coupling) مانند Stille و Negishi coupling عمل میکند. حضور کلرید لیتیم با افزایش انحلال کمپلکسهای فلزی (مانند ارگانوتینها و ارگانوزینکها) و پایداری فازهای کاتالیزوری، انتقال لیگاندها، مسیر واکنش را تسهیل میکند. همچنین بهعنوان تسهیلکننده انتقال یونی بین فازها و پایدارکننده کمپلکسها در محیطهای خشک استفاده میشود.
✅ کاربردها:
• در سنتزهای آلی و آلیفلزی برای افزایش بازده و کنترل انتخابپذیری واکنشهای کاتالیزوری (بهویژه در واکنشهای cross-coupling مانند Stille و Negishi).
• بهعنوان افزودنی در واکنشهای حساس به آب برای پایداری کمپلکسهای فلزی و جلوگیری از هیدرولیز.
• در بیوشیمی، برای رسوب انتخابی RNA از مخلوطهای سلولی و جداسازی اسیدهای نوکلئیک.
۴- کاربرد در صنعت فلزکاری و لحیمکاری (Flux / Brazing):
• لیتیم کلرید بهصورت مخلوط با KCl یا NaCl گاهی بهعنوان فلکس برای حذف اکسیدهای سطحی آلومینیوم در فرایندهای برازینگ و لحیمکاری به کار میرود؛ تا اکسیدها را حل کرده و سطح فلز را آماده آبکاری یا لحیمکاری نماید. (LiCl با کاهش کشش سطحی مذاب و حل اکسیدهای سطحی، چسبندگی لحیم به آلومینیوم را افزایش میدهد)
✅ کاربردها:
• بَراسینگ و لحیمکاری آلومینیوم/آلیاژها: بهعنوان کمککننده در فعالیت سطحی و حذف اکسیدها در فرایندهای فلزکاری.
۵- کاربردهای تخصصی (Flame color, RH standard, AWG):
• لیتیم کلرید در تولید رنگ شعلهٔ قرمز🟥 مایل به صورتی (پایرنگ لیتیوم)، بهعنوان استاندارد مرجع برای رطوبت نسبی و بهعنوان مادهٔ پایه در فناوریهای استخراج آب💧 از هوا (با استفاده از خاصیت جذب رطوبت) کاربرد دارد.
✅ کاربردها:
• صنعت آتش بازی🔥 (Flame colorant): برای رنگ دهی شعله.
• فناوریهای جذب آب از هوا (AWG) و ژلهای مرطوبکننده: پژوهشها روی کاربرد LiCl در ژلها و مواد جاذب برای جمعآوری آب از هوا (solar–driven sorbents) در حال توسعهاند.
۶- کاربرد در سیستمهای جذب تبرید (Absorption refrigeration systems):
• محلول لیتیم کلرید بهدلیل فشار بخار پایین و توانایی جذب بخار آب، در چرخههای سرمایشی جذب (absorption cooling systems) نقش مشابه LiBr دارد.
• در مقایسه با LiBr، لیتیم کلرید هزینه کمتر💰 و بازده مناسبتر⏫ در محدوده دمایی🌡 میانه دارد.
✅ کاربردها:
• جذبکننده (absorbent) در سیستمهای تهویه مطبوع و خنککنندهٔ تبخیری.
• جایگزین جزئی برای LiBr در چیلرهای جذب بخار آب در کاربردهای صنعتی کوچکتر.
۷- کاربرد در فناوری استخراج مستقیم لیتیم از شورابهها (Direct Lithium Extraction – DLE):
• لیتیم کلرید در برخی فرایندهای استخراج انتخابی لیتیم از شورابههای نمکی بهعنوان جذبکننده ثانویه یا محیط بازیابی (recovery medium) استفاده میشود.
• در DLE از ترکیبات جذبکننده خاص (مثل TiO₂-LiMn₂O₄) استفاده میشود و محلول لیتیم کلرید برای شستشوی بستر و بازیابی لیتیم جذبشده (elution) به کار میرود.
✅ کاربردها:
• تصفیه و بازیابی لیتیم از منابع طبیعی (شورابههای دریاچهها، آبهای ژئوترمال).
• افزایش بازده فرایندهای DLE در تولید صنعتی لیتیم برای باتریها.
انواع فرم های لیتیم کلرید
۱- فرم آنهیدروز (Anhydrous LiCl):
لیتیم کلرید آنهیدروز فاقد مولکولهای آب کریستالی است و برای کاربردهایی بهکار میرود که وجود آب میتواند واکنش یا فرایند را مختل کند (مانند الکترولیز مذاب، سنتزهای آلی حساس به رطوبت، و تولید لیتیم فلزی). این فرم معمولاً از خشککردن LiCl·H₂O تحت خلأ یا جریان گاز بیاثر در دمای بالا و یا از سنتز مستقیم از واکنش فلز لیتیم با کلر خشک بهدست میآید.
✅ ویژگیها:
• کمترین میزان رطوبت با خلوص بالا.
• پایداری حجمی در شرایط خشک و غیرمرطوب.
• پایداری حرارتی بالا تا حدود ۸۰۰ درجه سانتی گراد🌡.
• بسیار جاذب رطوبت (باید در دسیکاتور یا زیر گاز بیاثر نگهداری شود).
☑ کاربردها:
• الکترولیز مذاب LiCl/KCl برای تولید فلز لیتیم.
• استفاده در حمامهای نمکی مذاب و سلولهای حرارتی.
• سنتزهای آلی یا آلی فلزی حساس به آب (بهعنوان افزودنی یا الکترولیت خشک).
۲- فرمهای هیدراته (Hydrated LiCl – LiCl·H₂O, LiCl·3H₂O, LiCl·5H₂O):
لیتیم کلرید میتواند هیدراتهای مختلفی با یک تا پنج مولکول آب تشکیل دهد. نوع هیدرات بستگی به دما و رطوبت نسبی محیط دارد؛ برای مثال، LiCl·H₂O در دمای اتاق پایدارتر است در حالی که LiCl·5H₂O در دماهای پایینتر تشکیل میشود. این فرمها معمولاً بهصورت پودر یا کریستال سفید با جذبپذیری بالا در بازار موجودند.
✅ ویژگیها:
• دسترسی آسانتر و قیمت پایینتر نسبت به آنهیدروز.
• پایدار در شرایط محیطی معمولی.
• محتوی آب کریستالی باید در محاسبات استوکیومتری و وزنی لحاظ شود.
• در دماهای بالا بهتدریج آب خود را از دست داده و به LiCl خشک تبدیل میشود.
☑ کاربردها:
• تهیه محلولهای آبی در صنایع شیمیایی و آزمایشگاهی.
• استفاده در سیستمهای جذب تبرید و کنترل رطوبت.
• کاربردهای عمومی صنعتی که حساسیت به رطوبت وجود ندارد.
توجه: انتخاب بین لیتیم کلراید آنهیدروز و هیدراته بستگی به حساسیت فرایند نسبت به آب، دمای عملیات، دقت وزنی و خواص الکترولیتی مورد نیاز دارد. فرم آنهیدروز برای کاربردهای خشک و حرارتی و فرمهای هیدراته برای کاربردهای محلولی یا عمومی ترجیح داده میشوند.
بازار خرید و فروش جهانی لیتیم کلرید
🏭 منابع و تولید: تولید لیتیم و مشتقات آن (از جمله LiCl) بهویژه در کشورهایی که منابع لیتیم و صنعت باتری🔋 قوی دارند، متمرکز است. LiCl بهعنوان ماده واسط در زنجیره تولید لیتیم و در مصارف صنعتی کوچک تا بزرگ عرضه میشود. کشورهای چین، شیلی و استرالیا بزرگترین تولیدکنندگان ترکیبات لیتیمی هستند. شرکتهای Merck، Alfa Aesar، Fisher Scientific و GFS Chemicals از تولیدکنندگان و تأمینکنندگان معتبر این ترکیب بهشمار میروند.
⁉ تقاضا: تقاضا تحت تأثیر صنعت باتری (باتریهای لیتیم-یون)، تولید فلز لیتیم، صنایع الکترونیک و کاربردهای شیمیایی رشد میکند. افزایش تولید باتریهای قابل شارژ و توسعه صنعت خودروهای الکتریکی باعث افزایش بلند مدت تقاضا برای همه مشتقات لیتیم از جمله کلرید لیتیم شده است.
قیمت لیتیم کلراید با قیمت لیتیم و هزینههای انرژی/الکترولیز و عرضه/تقاضای جهانی همبسته است؛ همچنین دسترسی به منابع لیتیم و ظرفیت پالایش و الکترولیز نقش مهمی در قیمتگذاری دارد. منابع صنعتی و تصمیمات سیاستگذاری (مثلاً محدودیتهای صادراتی) میتواند تأثیر قابل توجهی داشته باشد. Fortune Business Insights گزارش کرده که اندازهٔ بازار جهانی LiCl در سالهای اخیر قابل توجه بوده و پیشبینی رشد CAGR حدود 8–۹٪ تا افق ۲۰۳۰–۲۰۳۲ ارائه میدهد.
افزایش تقاضا در صنایع انرژی نو و فناوریهای ذخیرهسازی برق موجب شده لیتیم کلرید به یکی از مواد استراتژیک قرن ۲۱ تبدیل شود.
رعایت نکات ایمنی در نحوه استفاده و نگهداری از لیتیم کلرید
⚠ ماهیت خطر: لیتیم کلرید ترکیبی با سمیت سیستمیک پایین است، اما میتواند موجب تحریک پوست، چشم و غشاهای مخاطی شود. تماس یا استنشاق مقادیر زیاد ممکن است اثرات عصبی🧠 و قلبی–عروقی خفیف ایجاد کند (بهدلیل جذب یون لیتیم). برای جزئیات دقیق، به برگه اطلاعات ایمنی (SDS📃) مراجعه شود.
⚠ وسایل حفاظت فردی: هنگام کار با پودر یا محلولهای غلیظ از دستکش مقاوم شیمیایی🧤، عینک ایمنی🥽، روپوش آزمایشگاهی🥼 و در صورت وجود گرد و غبار یا بخارات محلول، از تهویه مناسب یا ماسک فیلتردار😷 استفاده شود.
⚠ شرایط نگهداری: در ظروف دربسته، خشک، خنک و دور از نور مستقیم🌤 نگهداری گردد. از تماس با رطوبت و هوای مرطوب اجتناب شود، زیرا LiCl مادهای بسیار جاذب رطوبت (hygroscopic) است و میتواند بهتدریج به محلول تبدیل شود.
⚠ واکنشپذیری: از تماس با اسیدهای غلیظ، عوامل اکسیدکنندهٔ قوی و بازهای بسیار قوی خودداری شود. هنگام افزودن آب به پودر خشک، مخلوط کردن را بهآرامی انجام دهید تا از پاشش یا گرمایش موضعی جلوگیری شود.
⚠ اقدامات در صورت تماس:
• چشم👁: شستوشوی فوری با مقدار زیاد آب حداقل ۱۵ دقیقه⏱ و مراجعه به پزشک.
• پوست: شستوشو با آب💧 و صابون🧼.
• بلع: عدم القای استفراغ، تماس با اورژانس🏥 یا مرکز کنترل مسمومیت.
⚠ اثرات خورندگی: محلولهای غلیظ کلرید لیتیم ممکن است بر روی فلزاتی مانند آلومینیوم و فولاد کربنی اثر خورنده داشته باشند؛ استفاده از ظروف شیشهای یا پلاستیکی مقاوم توصیه میشود.
⚠ دفع ضایعات: ضایعات و محلولهای غلیظ باید طبق مقررات محلی و بر اساس طبقهبندی پسماندهای غیرخطرناک کنترلشده دفع شوند. از رهاسازی مستقیم در فاضلاب خودداری شود، مگر پس از رقیقسازی یا خنثیسازی مناسب.
سوالات متداول
۱- لیتیم کلرید برای چه مواردی استفاده میشود؟
لیتیم کلرید در صنایع شیمیایی و داروسازی بهعنوان منبع یون لیتیوم، خشککننده (جذبکننده رطوبت)، در تولید آلیاژهای فلزی، شار لحیمکاری و باتریهای لیتیومی کاربرد دارد.
۲- آیا لیتیم کلرید برای انسان سمی است؟
بله، در مقادیر بالا سمی است. بلع یا تماس زیاد میتواند باعث تهوع، لرزش، بینظمی ضربان قلب و اختلال در عملکرد کلیه شود؛ اما در دوزهای کنترلشده در داروهای خاص ممکن است استفاده پزشکی داشته باشد.
۳- لیتیم کلرید چه رنگی میسوزاند؟
در شعله، رنگی قرمز تیره یا صورتی مایل به قرمز ایجاد میکند که مشخصه یون لیتیم است.
۴- آیا لیتیم کلرید در آب محلول است؟
بله، لیتیم کلرید به راحتی در آب حل میشود و محلولی بیرنگ و با خاصیت رسانایی الکتریکی بالا تولید میکند.
۵- آیا لیتیم کلرید قابل اشتعال است؟
خیر، لیتیم کلرید خود غیر قابل اشتعال است، اما در دمای بالا ممکن است تجزیه شود و گازهای سمی آزاد کند.
جمعبندی
کلرید لیتیم ترکیبی کاربردی، با خلوص بالا و خواص فیزیکی منحصر به فرد است که در صنایع مختلف از باتریسازی تا آزمایشگاههای شیمیایی نقش مهمی ایفا میکند. کیفیت، خلوص و بستهبندی مناسب این ماده اهمیت ویژهای در عملکرد نهایی دارد.
برای بازدید از فروشگاه و سفارش لیتیم کلرید مرک و سایر محصولات شیمیایی،کلیک کنید:
سیلور شیمی –
ما تلاش کردهایم تمامی اطلاعات فنی مربوط به این محصول را بهصورت دقیق و جامع در اختیار شما قرار دهیم. در صورتی که نیاز به بررسی جزئیات بیشتر دارید، میتوانید به صفحه اختصاصی این محصول در سایت شرکت مرک (Merck) مراجعه نمایید.
برای اطلاع از قیمت بهروز، موجودی و ثبت سفارش، لطفاً به بخش «سفارش محصول» از منوی بالای صفحه مراجعه کرده و از طریق یکی از راههای ارتباطی درجشده با ما در تماس باشید.
در صورت داشتن هرگونه سوال یا نیاز به مشاوره تخصصی، خوشحال میشویم در بخش نظرات پاسخگوی شما باشیم.